İran-ABD-İsrail Savaşı: İran’ın Yerli Silah Gücü ve Stratejik Dayanıklılığı

İran, ABD ve İsrail'e Karşı Yerli Silahlarıyla Savaşını Sürdürüyor

İran Ulusal Güvenlik Konseyi Sekreteri Ali Laricani savaşın üçüncü gününde yaptığı açıklamada, İran'ın bedeli ne olursa olsun kendini savunacağını ve uzun bir savaşa hazırlandığını vurguladı. İran’ın askeri operasyonlarında çoğunlukla balistik füzeler ve insansız hava araçları (İHA) ön planda yer alıyor.

Yoğun Askeri Operasyonlar ve İran’ın Misilleme Stratejisi

ABD ve İsrail, İran’a karşı koordineli bir askeri saldırı düzenleyerek üst düzey yöneticiler ile stratejik askeri tesisleri hedef almaktadır. İran ise misilleme olarak, Basra Körfezi’ndeki Amerikan üsleri ve İsrail hedeflerine yoğun balistik füze ile İHA saldırıları gerçekleştirmektedir. Birleşik Arap Emirlikleri’nin açıkladığı verilere göre, BAE İran’ın yüzlerce hava saldırısına maruz kaldığını bildirmiştir.

İran’ın Füze ve İHA Kapasitesi Tartışmaları

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) Komutanı Brad Cooper, 4 Mart itibarıyla İran’ın 500’den fazla balistik füze ve 2000’in üzerinde insansız hava aracı kullandığını belirtirken, bu saldırıların sivillere rastgele yöneltildiğini iddia etmektedir. Bağımsız silah uzmanları ise İran’ın gerçek füze ve İHA stoklarının tam sayısını bilmenin güç olduğunu ifade etmektedir. Uzmanlar, Hamas liderinin Tahran’da öldürülmesinin ardından düzenlenen misillemenin İran’ın uzun menzilli füze programının eksikliklerini ortaya çıkardığını vurgulamaktadır.

Füze ve Dron Lojistiği ile Üretim Kapasitesi

İsrail’in savaş başlangıcında İran’ın yaklaşık 2.500 balistik füze stoğuna sahip olduğu tahmin edilmektedir, ancak ABD-İsrail saldırılarında bazı füze depoları tahrip edilmiştir. Uydu görüntüleri, Kermanşah, Kerec, Hürremabad ve Tebriz gibi füze üslerine yönelik saldırıların ardından bazı yeraltı cephaneliklerinin zarar gördüğünü göstermektedir. Bununla birlikte, İran’ın füze rampalarının yoğun bir şekilde takip edildiği ve teknolojik gelişmelerle mobil füzelerin hareketliliğinin arttığı ifade edilmektedir.

İran, İHA üretiminde daha esnek davranmakta olup, kritik üretim tesislerine olan bağımlılığı düşüktür. Sızdırılan Rus belgelerine göre Tahran ayda yaklaşık 5.000 İHA üretebilme kapasitesine sahiptir. Bu insansız hava araçları düşük maliyetli ve hızlı yapılandırılabilir sistemler olarak öne çıkmaktadır.

İran’ın Bölgedeki ABD Üslerine Saldırıları ve Koordinasyon Kabiliyetine Etkisi

New York Times tarafından uydu görüntüleri ve doğrulanan videolarla desteklenen haberde, savaşın ilk üç gününde İran’ın Ortadoğu’daki en az yedi ABD askeri üssüne veya yakınındaki haberleşme ve radar sistemlerine önemli zararlar verdiği belirtilmektedir. Uzmanlar, İran’ın bu saldırılarla ABD ordusunun iletişim ve koordinasyon kabiliyetini aksatmayı hedeflediğini ancak ABD’nin iletişim altyapısının gizli tutulduğu için saldırıların tam etkisinin bilinmediğini ifade etmektedir.

Savaşın Nüfus ve Bölge Üzerindeki Etkileri

London School of Economics Uluslararası İlişkiler Profesörü Fawaz Gerges, savaşın İran tarafından uzatılmaya çalışıldığını ve Tahran yönetiminin dayanıklılık stratejisi çerçevesinde uzun bir çatışmaya hazırlandığını söylemektedir. İran’ın öncelikli amacı, birincil, ikincil ve üçüncü şokların ardından direnişini sürdürmektir.

Savaşın en ağır bedelini ise özellikle sivil nüfus ödemektedir. Yoğun nüfuslu şehirlerde bulunan hedeflerde yüksek sivil kayıplar meydana gelirken, İran’ın savaşın ilk günü Minab kentinde bir ilkokula düzenlenen saldırıda 168 çocuk ve öğretmen hayatını kaybetmiştir. Bu trajik olay Birleşmiş Milletler tarafından ‘kesinlikle şok edici’ olarak tanımlanmış ve soruşturma talep edilmiştir.

İsrail, Umman Körfezi yakınlarındaki Minab’daki okul saldırısını reddetmekle birlikte, ABD olayın ayrıntılı şekilde inceleneceğini açıklamıştır.