İran Savaşı ve Türkiye Ekonomisine Etkileri: Enerji Fiyatları ve FED Politikaları Kritik

ABD-İsrail Saldırısı Sonrası İran Savaşı ve Ekonomik Etkileri

28 Şubat'ta ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırısıyla başlayan savaş, yalnızca askeri değil ekonomik boyutlarıyla da uluslararası gündemin ön sıralarına yerleşti. İran ve bağlı milislerin ABD üslerine ev sahipliği yapan ülkelerde misilleme saldırıları yapmasına karşın, Türkiye'nin hem NATO müttefiki olması hem de Ankara-Tahran ilişkilerindeki nispeten dengeli durumu doğrudan askeri riskleri minimize ediyor. Ancak savaşın küresel ekonomik etkilerini önlemek neredeyse mümkün görünmüyor.

Savaşın Süresi ve Ekonomik Sonuçları Hakkında Belirsizlikler

Savaşın ne kadar süreceği ve hangi sonuçları doğuracağı henüz büyük bir muamma olarak kalırken, ABD Başkanı Donald Trump'ın dört-beş haftalık bir süreç öngörüsünü aşabilecek açıklaması, piyasalardaki belirsizliği artırıyor. Bu nedenle savaşın ekonomik etkilerini değerlendirmek ancak çeşitli varsayımlar üzerinden mümkün olabiliyor.

Piyasalar Savaşı Ne Kadar Fiyatladı?

İran'a yönelik saldırı gerçekleşmeden önce özellikle petrol fiyatlarında yaşanan artış genellikle savaş riskinin yükselmesine ve Hürmüz Boğazı'nın kapanma olasılığına bağlanıyordu. Piyasalar genellikle geleceğe dair beklentilerini fiyatlar ancak bilinmeyen ayrıntılar nedeniyle tam fiyatlamanın mümkün olmadığı biliniyor. Savaşın aniden patlak vermesi durumunda piyasalar sınırlı tepkiler vermiş olsa da, bu durum savaşın önemli ölçüde önceden fiyatlandığına işaret ediyor.

Finansal Piyasalardaki Güvenli Liman Dinamikleri

ABD’nin aktif taraf olduğu savaşlar genelde finansal piyasalarda belirsizlik yaratarak risk iştahını azaltıyor. Böyle durumlarda yatırımcıların genellikle ABD tahvili ve dolar gibi güvenli limanlara yönelmesi beklenir. Ancak tüm savaşlarda aynı finansal tepkiler görülmemekte; Körfez Savaşı'nda tahvil faizleri yükselirken Çöl Fırtınası'nda düşmüştü. İran savaşının ekonomik etkileri de benzer karmaşık dinamikler içeriyor.

Doların Güvenli Liman Rolünde Azalma ve Enflasyon Baskısı

Son dönemde ABD iç politikaları ve kurumlarda yaşanan belirsizlikler, doların güvenli liman statüsünün zayıflayabileceğine işaret etmektedir. Savaş haberi sonrası ABD uzun vadeli tahvillerinde başlangıçta satış yaşanması, piyasalarda net bir eğilimin henüz belirgin olmadığını gösteriyor. Ayrıca petrol fiyatlarının uzun süreli yükselmesi FED'in sıkı para politikası uygulamasını tetikleyebilir ve bu durum tahvil faizlerini artırabilir.

FED'in Olası Politika Tepkileri ve Piyasa Beklentileri

Petrol fiyatlarındaki stagflasyonist baskıların geçici olup olmayacağı, FED'in sıkılaşma kararlarını önemli ölçüde etkileyebilir. Eğer etkiler geçici kalırsa, merkez bankası faiz artırımları yerine piyasa iletişimi yoluyla beklentileri kontrol altında tutmayı tercih edecektir. Eski FED başkanı Janet Yellen'ın belirttiği gibi savaşın uzaması ABD ekonomisini yavaşlatabilir ve enflasyonist baskıları artırabilir, ancak bu durum FED'in beklemeye geçmesine neden olabilir.

Türkiye Ekonomisi Üzerindeki Doğrudan ve Dolaylı Etkiler

Türkiye açısından savaşın etkileri hem doğrudan hem de dolaylı kanallar yoluyla ortaya çıkmaktadır. Enerji fiyatlarındaki artış, Türkiye'nin net enerji ithalatçısı olması nedeniyle cari açığı derinleştirebilir ve üretim maliyetlerini artırarak büyümeyi olumsuz etkileyebilir. Ayrıca FED'in şahinleşmesi ve küresel risk iştahındaki azalma gelişmekte olan piyasalara sermaye girişlerini kısıtlayabilir ve Türk Lirası üzerinde baskı yaratabilir.

Merkez Bankası Müdahaleleri ve Piyasa Yönetimi

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, savaş nedeniyle gelişen risk ortamına karşı çeşitli önlemler almaktadır. Haftalık repo ihalelerinin durdurulması ve politika faizinin koridorun üst bandına çekilmesiyle TL arzı sınırlandırılmıştır. Ayrıca uzlaşmalı vadeli döviz satışlarıyla döviz talebinin öngörülebilirliğinin artırılması sağlanmıştır. Bu önlemler daha önce piyasa gerginliklerine karşı alınmış olan uygulamaları hatırlatmaktadır.

Savaşın Uzaması Durumunda Türkiye Ekonomisine Yansımalar

Eğer savaş uzarsa Türkiye stagflasyonist bir ortamla karşı karşıya kalabilir; enflasyon artarken ekonomik büyümede yavaşlama görülebilir. Bu durumda Merkez Bankası'nın 12 Mart'taki Para Politikası Kurulu toplantısında faiz indirimini ertelemesi ve yıl sonunda reel faizlerin yüksek seviyelerde kalması beklenebilir. Böylece ekonomik likiditeyi korumaya yönelik önlemler devam ettirilecektir.