İran'daki İnsan Hakları İhlalleri BM Oturumunda Gündemde: ABD ve İsrail Saldırıları Sert Eleştirildi

Birleşmiş Milletler’de İran’daki İnsan Hakları Sorunları Gündeme Alındı

Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Konseyi'nin 61. oturumu çerçevesinde, İran’daki insan hakları ihlalleri kapsamlı şekilde ele alındı. ABD ve İsrail’in saldırıları özellikle yoğun eleştirilere hedef olurken, bu eylemlerin uluslararası hukuka aykırı olduğu bildirildi. BM raportörü Mai Sato ve BM İran Uluslararası Bağımsız Soruşturma Komisyonu Başkanı Sara Hossain, oturumda önemli açıklamalarda bulundu.

İdamlar ve Dijital Kısıtlamalar Eleştirildi

Mai Sato, 2025 yılında İran’da bin 600'den fazla kişinin idam edilmesini eleştirerek insan hakları ihlallerine yönelik dijital kısıtlamalara da dikkat çekti. Ülkedeki protestocuların maruz kaldığı sert baskıların altını çizen Sato, sivil toplum kuruluşlarından elde edilen verilere göre, ülke genelinde protestolarla ilişkili en az 7 bin can kaybı ve çok sayıda gözaltı yaşandığını belirtti. Ayrıca, protestoculara yardım eden sağlık çalışanları ve avukatların da tutuklandığını aktardı.

Uluslararası Hukuka Aykırılık ve İnsani Maliyet

Sato, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının BM Şartı’na aykırı olduğunu vurgulayarak, “Saldırıların amacı ne olursa olsun hukuk dışıdır ve uluslararası hukuk seçici uygulanamaz” ifadelerini kullandı. Saldırıların insani etkisinin ağır olduğunu belirten Sato, binlerce sivilin öldüğü, eğitim kurumlarının hedef alındığı, hastanelerle kültürel mirasın zarar gördüğünü dile getirdi. Ayrıca, petrol altyapısına yapılan saldırıların su kıtlığı çeken ülkede halk sağlığını uzun vadede olumsuz etkileyebileceğine dikkat çekti.

Salgın, Yerinden Edilme ve Koruma Eksikliği

İran’da ailelerin yakınlarına ulaşamadığı, gıda ve sağlık hizmetlerinde ciddi kıtlıklar yaşandığı endişeleri raporlar aracılığıyla ifade edildi. Ülkede 3 milyondan fazla kişinin iç göç ettiği, birçok kentsel bölgede etkin ve işlevsel hava saldırısı uyarı sistemleri ile sığınakların bulunmadığına dair bilgiler, sivil koruma konusundaki yetersizlikleri gösterdi. Sato, saldırıların kesinlikle sona ermesi ve tarafların acilen diplomatik çözüm yoluna dönmesi gerektiğini vurguladı.

Soruşturma Komisyonu Başkanı’ndan Saldırılar Hakkında Açıklamalar

Sara Hossain, BM İran Uluslararası Bağımsız Soruşturma Komisyonu Başkanı olarak, 28 Şubat’ta ABD ve İsrail tarafından gerçekleştirilen hava harekâtını hatırlattı. Yaklaşık üç haftadır devam eden saldırılar sonucunda çocuklar dahil olmak üzere sivillerin yaşamını yitirdiğine dair artan raporlar bulunduğunu belirtti. Hossain, saldırının ilk gününde İran’ın güneyindeki Minab’da bir okulun hedef alınması nedeniyle 168’den fazla kişinin hayatını kaybettiğini ve bu kayıpların büyük bölümünün kız öğrenciler olduğunu söyledi.

Uluslararası İnsan Hakları İzleme Devam Ediyor

Hossain, ABD’li üst düzey yetkililerin çatışma kurallarının geçerli olmadığına dair açıklamalarından duydukları endişeyi dile getirerek, tüm tarafların uluslararası insancıl hukuka uymasının sağlanması ve kanıt toplama faaliyetlerinin sürdürüleceğini belirtti. Böylece, savaş sırasında yaşanan ihlallerin uluslararası ölçekte izlenmesi ve tarafların sorumluluklarının belirlenmesi amaçlanmaktadır.