İran’dan BM’de ABD’ye Sert Tepki: “1737 Yaptırımlar Komitesi Süresi Doldu, Yetki Suiistimali Var”

İran, BM Güvenlik Konseyi'ndeki Yaptırım Toplantısına Sert Eleştiri Getirdi

İran'ın Birleşmiş Milletler (BM) Daimi Temsilcisi Emir Said İrevani, BM Güvenlik Konseyi'nin ABD liderliğinde, ülkesine uygulanan yaptırımların gündeme alınmasını yetki suistimali olarak değerlendirdi. İrevani, ABD’nin süresi dolmuş bir gündem maddesi kapsamında yaptığı toplantı girişimini, BM’nin yasal kurallarına aykırı olarak nitelendirdi.

1737 Yaptırımlar Komitesi’nin Yasal Statüsü ve İran’ın Tutumu

2015 yılında imzalanan nükleer anlaşmayı takiben, BM Güvenlik Konseyi'nin 2231 sayılı kararı kapsamında 1737 Yaptırımlar Komitesi’nin işlevi sona erdi. İrevani, bu kararın 18 Ekim 2025 tarihinde kesin olarak geçerliliğini yitirdiğini ve ilgili komitenin artık yasal bir yetkisi bulunmadığını vurguladı. İran, feshedilmiş bu mekanizmanın herhangi bir biçimde tekrar aktif hâle getirilmesine karşı çıkarak, böyle bir girişimi tanımayacağını resmi açıklamasında belirtti.

İran’ın Nükleer Programı ve Uluslararası Denetimler

İran temsilcisi, ülkesinin nükleer programının tamamen barışçıl amaçlara hizmet ettiğini ifade etti. Ayrıca, İran’ın nükleer faaliyetlerinin Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) tarafından kapsamlı ve sıkı denetimlere tabi tutulduğunu belirterek, diğer ülkelerin bu ölçüde denetim altında olmadığını ve uygulanan yaptırımların çifte standart yansıttığını sözlerine ekledi.

Diplomasi ve Güvenlik Konseyi’nde Yaşanan Gelişmeler

İrevani, İran’ın nükleer müzakerelerden çekildiğine dair iddiaların gerçeği yansıtmadığını, aksine İran’ın diplomasi sürecinde olduğunu ve müzakereler sürerken ABD tarafından iki kez saldırıya maruz kaldığını belirtti. ABD’nin bu ay BM Güvenlik Konseyi dönem başkanlığını kullanarak İran’a karşı yaptırım mekanizmalarını yeniden devreye sokmaya çalışmasının ülkesi tarafından kabul görmediğini ifade etti.

BM Güvenlik Konseyi’nde Yaptırım Komitesi Tartışmaları

BM Güvenlik Konseyi, ABD ve bazı Batılı ülkelerin girişimleriyle 1737 Yaptırımlar Komitesi’nin faaliyet göstermesine ilişkin toplantı gerçekleştirdi. Ancak toplantıda Rusya ve Çin gibi üyeler, komitenin faaliyetlerine karşı çıkarken, bu durum uluslararası arenada farklı yaklaşımların devam ettiğini ortaya koydu. 1737 Komitesi, 2006 yılında İran’a uygulanan yaptırımların denetlenmesi amacıyla kurulmuş ve 2015’teki nükleer anlaşma sonrasında 2231 sayılı karar ile işlevini büyük ölçüde yitirmişti.

Son Dönemde Yaşanan Gelişmeler ve yaptırımların Yeniden Devreye Girmesi

İran, Haziran 2025’te ABD ile yürütülen müzakere sürecinde İsrail ve ABD tarafından yapılan saldırılar nedeniyle Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı işbirliğini askıya almıştı. Aynı dönemde İngiltere, Fransa ve Almanya’nın öncülüğünde harekete geçirilen “snapback mekanizması” 28 Ağustos 2025’te yürürlüğe girdi ve Tahran’a yönelik BM yaptırımları yeniden uygulanmaya başladı.