İran'ın Saldırıları Bölgesel LNG Tedarikini Tehdit Ediyor: Küresel Piyasalarda Kritik Arz Sıkıntısı Kapıda

İran'ın Bölgesel Saldırıları Küresel LNG Arzını Tehlikeye Atıyor

Küresel doğal gaz arzının önemli bir bileşeni olan sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) tedariki, İran'ın Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki (BAE) LNG üretim tesislerine yönelik gerçekleştirdiği saldırılar nedeniyle ciddi şekilde sekteye uğramıştır. Bu saldırılar, ithalatçı ülkeleri kısa vadede ABD, Avustralya gibi alternatif tedarikçilere yönelme veya kömür gibi farklı enerji kaynaklarına geçme ihtiyacı ile karşı karşıya bırakmaktadır.

Hürmüz Boğazı'nın Kapanması ve LNG Tesislerindeki Üretim Durması

ABD ve İsrail tarafından 28 Şubat’ta İran’a yönelik yapılan askeri operasyonlara karşılık İran, bölgedeki kritik LNG tesislerine misilleme saldırısı düzenleyerek, enerji ticaretinde büyük belirsizliklerin doğmasına yol açmıştır. Katar’da Ras Laffan tesislerinde yıllık 80 milyon ton LNG üretimi dururken, BAE’de hem aktif Das Island tesislerinde üretim kesilmiştir hem de yeni inşa edilen Ruwais LNG tesisinin faaliyeti askıya alınmıştır. Bölgede yaklaşık 100 milyon tonluk LNG üretim kapasitesi risk altına girmiştir.

Küresel LNG Piyasasında Kritik Rolleri Bulunan Katar ve BAE

Katar, dünya LNG ihracatının %20’sini karşılamakta olup üretiminin büyük kısmını Çin, Japonya, Hindistan ve Güney Kore gibi Asya ülkelerine yönlendirmektedir. BAE’nin ihracatı ise ağırlıklı olarak Hindistan’a yapılmakta ve kalan kısım Japonya, Çin ile Avrupa pazarlarına gitmektedir. Bu iki ülkenin toplam ihracatı, küresel piyasada yaklaşık %25 paya sahiptir.

Doğal Gaz Depoları ve Spot Piyasada Arz Sıkıntısı Riski

Petrole kıyasla doğal gaz piyasasında piyasayı dengeleyecek geniş çaplı acil rezervler bulunmamakta, mevcut yer altı gaz depoları ise kış aylarında yoğun kullanım nedeniyle talebi karşılamakta yetersiz kalabilmektedir. Hürmüz Boğazı’ndaki ticaretin uzun süre aksaması durumunda, spot ve kısa vadeli LNG piyasasında ciddi arz sıkıntısı yaşanacağı ve ülkelerin alternatif tedarik kaynaklarına, talep yönetim uygulamalarına veya kömür kullanımına yönelmek zorunda kalacağı değerlendirilmektedir.

Asya'da Bölgesel Farklılıklar ve LNG Talebi

Japonya Enerji Ekonomisi Enstitüsü’nden Takafumi Yanagisawa, Körfez bölgesinden gelen LNG'nin %80’inin Asya ülkelerine gönderildiğini vurgulayarak Kuzey Asya’nın yüksek fiyatlarla alternatif tedarik sağlayabilirken, Güney Asya ülkelerinin tedarikte zorlanabileceğini ve mali kısıtlar nedeniyle kömüre dönüşün olası olduğunu belirtmektedir. Ayrıca AB’nin Rus LNG’sinden çıkışı hızlandırdığı ortamda, Katar LNG’sindeki gecikmeler AB’nin stratejilerinde revizyona yol açabilir.

Körfez LNG Üretiminin Yeri Kolay Doldurulamayacak

Petrol İhraç Eden Arap Ülkeler Örgütü (OAPEC) uzmanı Wael Hamed Abdel Moati, Hürmüz Boğazı’ndaki uzun süreli aksamanın öncelikle uzun vadeli sözleşmeler kapsamında LNG tedarikinde öncelik yaratacağını belirtmiş, ancak spot piyasada ciddi kıtlığın ortaya çıkacağını ifade etmiştir. ABD’deki LNG tesislerinin çoğunun kapasite limitlerine yaklaşması nedeniyle Körfez tedarikindeki açığın kısa vadede telafi edilmesinin çok zor olduğu belirtilmektedir.

Enerji Politikasında Kömür ve Talep Yönetimi Öne Çıkıyor

LNG arzındaki uzun süreli kesintiler durumunda, ülkelerin sınırlı ve maliyetli alternatiflere yönelmek zorunda kalacağı bildirilmektedir. Bu seçenekler arasında kömür kullanımının elektrik üretiminde artması, talep yönetiminin uygulanması ve doğal gaz tüketiminin önceliklendirilmesi yer almaktadır. Stratejiler bölgesel piyasa koşullarına göre farklılık gösterebilir.