İsrail Meclisi'nin Filistinlilere İdam Yasası Savaş Suçu Sayıldı: BM'den Sert Tepki

BM’den İsrail’in Filistinlilere Yönelik İdam Yasasına Sharp Eleştiri

Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk, İsrail Meclisi tarafından kabul edilen ve esasen sadece Filistinli mahkumlara uygulanacak idam cezası yasasının uluslararası hukukla bağdaşmadığını belirtti. Türk, işgal altındaki Filistin topraklarında yaşayanlara uygulanmasının bir savaş suçu teşkil edeceğini vurgulayarak yasanın derhal yürürlükten kaldırılmasını talep etti.

İdam Yasası Uluslararası Hukuka Aykırı

Volker Türk tarafından yapılan yazılı açıklamada, söz konusu yasanın yaşam hakkı başta olmak üzere İsrail'in uluslararası yükümlülükleriyle açıkça çeliştiği ifade edildi. Yasada adil yargılama süreçlerinin garanti edilmemesi ve ayrımcı yaklaşımın ön plana çıkması ciddi kaygılar doğurmaktadır. Türk, yasanın kabul edilmesinin büyük bir hayal kırıklığı yarattığını ve adil olmayan yargılama uygulamalarına yol açabileceğine dikkat çekti.

Yasanın Getirdiği Tehlikeli Maddeler

İsrail Meclisi'nin onayladığı yasa, Batı Şeria’da İsraillilere karşı ölümcül saldırılar nedeniyle mahkum edilen Filistinlilere idam cezası uygulanmasını öngörüyor. İdam cezasının 90 gün içinde infaz edilmesi planlanırken, bu uygulamanın uluslararası insancıl hukuk standartlarını ihlal ettiğine dikkat çekildi. Türk, ayrıca yasanın af olanağı sağlamadığı ve bu nedenle insan onuruna aykırı olduğunu da vurguladı.

Savaş Suçu ve Ayrımcılık İddiaları

“İşgal altındaki Filistin topraklarında yaşayanlara uygulanması ise bir savaş suçu teşkil edecektir” ifadesini kullanan Türk, idam cezasının masum kişilerin yaşam hakkını tehdit ettiğini ve bu uygulamanın ciddi insan hakları ihlallerine yol açacağını belirtti. Ayrımcı nitelikteki bu yasa, uluslararası hukukun vahim bir ihlalidir ve BM İnsan Hakları Komiseri, İsrail Meclisinden yasayı iptal etmesini talep etti.

Özel Askeri Mahkeme Tasarısına İtiraz

BM yetkilisi ayrıca, İsrail Meclisi’nde görüşülen ve Filistinli silahlı grupların 7 Ekim 2023 saldırılarıyla bağlantılı suçları yargılamak için askerî bir mahkeme kurulmasını öngören tasarıya ilişkin endişelerini dile getirdi. Bu mahkemenin işgal altındaki bölgelerde İsrail güçleri tarafından işlenen suçları yargılayamayacağı vurgulanarak, sadece Filistinlilerin suçları ile ilgilenmesinin ayrımcı bir adalet mekanizması yaratacağı kaydedildi.

BM Raportörlerinden Ortak Kınama

BM Filistin Özel Raportörü Francesca Albanese ve terörle mücadelede insan hakları özel raportörü Ben Saul, idam yasasına yönelik ortak açıklamada bulunarak uygulamanın uluslararası insan haklarına tamamen aykırı olduğunu ve yasaya karşı güçlü tepki gösterdiler. Raportörler, yasa tasarısının hemen yürürlükten kaldırılması gerektiğini vurguladı.

İdam Yasasının İçeriği ve Uygulama Detayları

İsrail Meclisi’nin 62 kabul ve 48 red oyuyla onaylanan yasa, Filistinli mahkumların idam edilmesini mümkün kılıyor. İnfazların asılarak yapılması ve infazı gerçekleştiren görevlilere kimlik gizliliği ve cezai dokunulmazlık sağlanması yasa tasarısında yer alan önemli hükümler arasında. Ayrıca, idam cezası alan mahkumların ayrı gözaltı merkezlerine sevk edilmesi ve avukat görüşmelerinin sadece görüntülü yapılması planlanıyor. Tasarıda oy birliği zorunluluğu olmaksızın, basit çoğunlukla karar alınabileceği belirtilmekte.

Yasal Düzenlemenin Bölgesel ve Hukuki Etkileri

Yasa ile İsrail’in Batı Şeria’daki askeri mahkemelerine idam cezası verme yetkisi tanınırken, Savunma Bakanının yargı heyetine görüş bildirme hakkı da tasarıda yer aldı. İdam cezası alan Filistinli mahkumlar için af ve temyiz yollarının kapatılması tasarıya eklendi. İsrail’de yargılanan mahkumlar içinse idam cezasının ömür boyu hapisle değiştirilmesi mümkün kılınmıştır.

Sonuç ve Uluslararası Toplumun Tepkileri

İsrail Meclisi tarafından onaylanan bu kanun, uluslararası toplum tarafından ciddi eleştirilerle karşılanmıştır. İnsan hakları örgütleri ve BM yetkilileri, uygulamanın savaş suçu olarak değerlendirilmesi gerektiğini ve Filistinlilere yönelik ayrımcı adalet mekanizmasının derhal sona erdirilmesini talep etmektedir. Bu gelişmeler, İsrail ile Filistin arasındaki gerilimi ve hukuki sorunları daha da derinleştirecektir.