İsrail’in “Büyük Kudüs” İlhak Planı Filistin Topraklarında Sürgün ve Parçalanmayı Hedefliyor

İsrail’in Kudüs’teki İşgal ve İlhak Politikaları Derinleşiyor

Son üç yılda uygulamaya koyulan “Büyük Kudüs planı” kapsamında, İsrail yönetimi Kudüs’ün güney ve doğu kesimlerinde hem toprak ilhakını artırmak hem de Filistinlileri bölgelerinden sürgün etmek amacıyla kapsamlı stratejiler yürütüyor. İnsan Hakları Örgütü Ir Amim’in “Büyük Kudüs: Kudüs Çevresindeki C Bölgesi'nde İlhak ve Sürgün” raporu, Tel Aviv hükümetinin yasadışı yerleşim inşası ve altyapı projeleriyle Filistin köylerini birbirinden tamamen kopuk hale getirdiğini ortaya koyuyor.

Yasa Dışı Yerleşimler Filistin Toprak Bütünlüğünü Parçalıyor

Ir Amim raporu, İsrail’in Doğu Kudüs ve çevresinde yeni yasa dışı yerleşimlerin hızla arttığını belirtti. Özellikle Maale Adumim yerleşimi altında bulunan E1 projesiyle 3 bin 400 yeni konut inşa edilmesi, bölgedeki Filistin topraklarını parçalayan önemli bir adım olarak değerlendiriliyor. Ayrıca Maale Adumim güneyinde yer alan Mişmar Yehuda ve Batı Şeria’da Beytüllahim doğusunda Yatziv ile batısında Bar Kochva gibi projeler, arazi parçalanması ve Filistin yerleşimlerinin kuşatılmasını sağlamaya yönelik olarak dikkat çekiyor.

Yol İnşaatlarıyla Yerleşimler Arasında Bağlantı Sağlanıyor

İsrail yönetimi, yasa dışı yerleşimleri birbirine bağlamak için önemli yol projeleri gerçekleştiriyor. Kudüs’ün kuzeydoğusundaki 45 numaralı yol ile 60 ve 437 numaralı yollardaki genişletme çalışmaları, İsraillilerin Kudüs erişimini kolaylaştırırken, Kafr Aqab ve Kalandiya gibi Filistin yoğunluklu bölgeleri adeta izole ediyor. Ayrıca, bölgedeki 16 yeni demir kapı ile Filistin halkının hareket özgürlüğü ciddi şekilde kısıtlanıyor ve bu kapılar gerektiğinde uzun süre kapalı tutulabiliyor.

Filistin Köylerinde İdari Engeller Artıyor

Rapor, Kudüs’ün kuzeybatısındaki Beit Iksa ve an-Nabi Samwil gibi köylerde yaşayan Filistinlilere yönelik uygulanan yeni “izin rejimi”nin büyük sıkıntılar yarattığını vurguluyor. 2025 Eylül ayından itibaren geçici oturma izni alma zorunluluğu getirilmesi, uzun vadede mülkiyet haklarının gasp edilmesi ve Filistinlilerin topraklarından sürgün edilmelerine zemin hazırlayan bir politika olarak görülüyor.

Şiddet Olayları ve Ev Yıkımları Artarak Sürüyor

Son yıllarda, İsrail’in yasa dışı yerleşim faaliyetlerini koruma amacıyla özellikle hayvancılıkla geçinen bedevi topluluklar ve kırsal kesimde yaşayan Filistinlilere karşı şiddet olaylarında kayda değer bir artış yaşandı. İsrail ordusu ve yerleşimcilerin “ruhsatsız” oldukları gerekçesiyle Filistinlilere ait evleri yıkma uygulamasını yaygınlaştırması, özellikle E1 bölgesindeki El-İzzariye, El-Valaje ve Vadi Hummus gibi yerlerde Filistin varlığını zayıflatma amacına hizmet ediyor.

C Bölgesi ve Filistin Varlığına Yönelik Tehditler

1995 İkinci Oslo Anlaşması’na göre Batı Şeria üç bölgeye ayrılmıştır: Tamamen Filistin yönetiminde olan "A Bölgesi," sivil Filistin yönetimi ve İsrail güvenlik kontrolündeki "B Bölgesi," ile tamamen İsrail kontrolündeki "C Bölgesi." Bu son bölge Batı Şeria’nın yaklaşık %61’ini kapsamakta olup, İsrail’in ilhak ve sürgün politikalarının odak noktasını oluşturuyor. Ir Amim raporu, bu politikaların Filistinlilerin sosyal ve ekonomik olarak dar alanlarda kapana kısılmasına neden olarak bölgedeki varlıklarını ciddi şekilde tehdit ettiğini ortaya koyuyor.