İsrail’in Filistinlilere Yönelik Ölüm Cezası Yasası Hukuk ve İnsan Hakları Açısından Büyük Tartışma Yarattı

İsrail Meclisi’nin Ölüm Cezası Yasası ve Filistinlilere Yönelik Ayrımcılık

Hukukçular Derneği Genel Başkanı Mehmet Melih Gülseren, İsrail Meclisi tarafından kabul edilen ve Filistinli esirleri kapsayan yeni ölüm cezası yasasına ilişkin önemli açıklamalarda bulundu. Gülseren, söz konusu düzenlemenin fiilen sadece Filistinlilere uygulanacağını ve bu durumun hukuk önünde eşitlik ilkesine açık bir aykırılık teşkil ettiğini belirtti.

Yasanın Kabul Süreci ve Yürürlük Durumu

İsrail’de “terör suçları” kapsamındaki ölüm cezası tasarısı ilk olarak 2025 yılında gündeme gelmiş, ardından 2026 başında hızlandırılmıştır. 30 Mart 2026 tarihinde Knesset’te yapılan oylamada 62’ye karşı 48 oyla kabul edilen yasa henüz yürürlüğe girmemiştir. Gülseren, düzenlemenin İsrail Yüksek Mahkemesi’nin incelemesine tabi olduğunu ve bu nedenle yürürlüğe girmesinin durdurulduğunu vurgulamıştır. Ayrıca mevcut yasanın geriye dönük uygulanmasının söz konusu olmadığını ifade etmiştir.

Aynı Suç İçin Farklı Yargı Rejimlerinin Uygulanması

Gülseren’in dikkat çektiği önemli hususlardan biri, aynı suçların işlendiği durumlarda sivil ve askeri mahkemeler arasında uygulanan farklı yargı prosedürleridir. İsrail sınırları içerisindeki sivil mahkemelerde hakimler ölüm cezası ile müebbet arasında takdir hakkına sahipken, işgal altındaki Batı Şeria’daki askeri mahkemelerde ölüm cezası neredeyse zorunlu hale getirilmektedir. Bu durum hem ceza tipini hem de yargı sisteminin işleyişini köklü biçimde değiştirmektedir.

Filistinlilere Yönelik Uygulamalarda Eşitsizlik ve Riskler

Uluslararası kamuoyunda da sıklıkla dile getirildiği üzere, yasa pratikte yalnızca Filistinlilere yönelik uygulanacak gibi görünmektedir. Filistinlilerin yargılandığı askeri mahkemelerde mahkumiyet oranlarının %96 civarında olması bu durumu desteklemektedir. Diğer yandan, Filistinlilere yönelik şiddet olaylarına ilişkin soruşturmaların büyük bir çoğunluğu sonuçsuz kalmaktadır.

Adil Yargılanma Hakkı ve Yasa Maddelerindeki Değişiklikler

Yeni yasa ile oybirliği şartının kaldırılması, basit çoğunlukla karar alınabilir hale gelmesi, temyiz ve denetim mekanizmalarının sınırlandırılması, yargı takdir yetkisinin daraltılması, gizli infazlara imkan tanınması ve infaz süresinin 90 güne indirilmesi gibi düzenlemeler yer almaktadır. Gülseren, bunun adil yargılanma hakkı açısından çok ciddi riskler oluşturduğunu ve ölüm cezasının geri dönüşü olmayan etkileri göz önünde bulundurulduğunda, bırakıldığı mahkemelerin yapısının sorunlu olduğunu ifade etmiştir.

Uluslararası Hukuka Aykırılık ve İnsan Hakları İhlalleri

Hukukçular Derneği Başkanı, yasa düzenlemesinin 4. Cenevre Sözleşmesi ve işgal hukuku açısından önemli sakıncalar içerdiğine dikkat çekmiştir. İşgalci devletlerin cezai yetkilerinin sınırlı olduğunu belirten Gülseren, ölüm cezasının yaygınlaştırılmasının uluslararası hukukla bağdaşmadığını vurgulamıştır. Ayrıca Birleşmiş Milletler mekanizmalarının zorunlu ölüm cezalarını keyfi ve hukuka aykırı olarak nitelendirdiği hatırlatılmıştır.

Hukuki Mücadele ve Uluslararası Tepkiler

Yasa, İsrail Yüksek Mahkemesi’ne taşınmış olup, yaşam hakkı ihlali, ayrımcılık ve temel yasalara aykırılık gerekçeleriyle iptal talebi yapılmıştır. Hukukçular Derneği de süreci yakından takip ederek konunun Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Konseyi ve diğer uluslararası platformlarda gündeme getirilmesine öncülük etmektedir.

Uluslararası Kamuoyunun Rolü

Gülseren, söz konusu yasal düzenlemelere karşı sadece hukuki mücadele değil, aynı zamanda toplum ve uluslararası alanda farkındalık oluşturmanın önemine dikkat çekmiştir. Sivil toplum kuruluşları ve uluslararası kamuoyunun aktif katılımının, benzer ihlallerle mücadelede belirleyici rol oynayacağı ifade edilmiştir.