İsrail'in Küresel Sumud Filosu'na Uluslararası Sularda Saldırısı: Hukuki ve Politik Boyutlar

İsrail'in Küresel Sumud Filosu'na Saldırısının Uluslararası Hukukta Yansımaları

Yalova Üniversitesi Hukuk Fakültesi Milletlerarası Hukuk Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ali Osman Karaoğlu, İsrail ordusunun uluslararası sularda Küresel Sumud Filosu'na yönelik saldırısının anlamını kapsamlı bir analizle değerlendirdi. Özgürlük filolarının en yenisi olan Küresel Sumud Filosu'nun 2026 Bahar Misyonu kapsamında Gazze sularına doğru ilerleyişi, 30 Nisan'da Girit Adası açıklarında İsrail tarafından gerçekleştirilen beklenen ama etkileri tartışmalı bir saldırıyla karşılandı.

İsrail'in Saldırı Mesafesini Artırması ve Yeni Stratejiler

İsrail, özgürlük filolarına yönelik saldırılarında mesafeyi her defasında artırarak, saldırılarını ülkesine daha uzak deniz alanlarında gerçekleştirmeye başladı. Bu durum, Tel Aviv yönetiminin uluslararası sınırları test eden yeni bir strateji izlediğinin göstergesidir. İsrail'in uluslararası hukuka uymayan bu saldırıları, uluslararası toplumdan ciddi yaptırım görmeden devam etmektedir. 1982 BM Deniz Hukuku Sözleşmesi'ne taraf olmamasına rağmen, İsrail'in açık denizlerde yürürlükte olan teamül hukuk kurallarına riayet etmesi gerekirken, bu kuralların sınırlarını zorlamakta olduğu belirtilmektedir.

Uyuşturucu Gerekçesi ve Uluslararası Hukukun Kötüye Kullanımı

Küresel Sumud Filosu'na yapılan son saldırıda, İsrail ilk defa uyuşturucu madde tespit ettiği iddiasını gerekçe gösterdi. Ancak filonun yolcu ve yük politikalarının şeffaflığı, bu iddianın güvenilirliğini sorgulatmaktadır. Uzmanlar, İsrail'in askerlerinin gemilere uyuşturucu yerleştirmiş olabileceği ihtimalini gündeme getirmektedir. Böylece Tel Aviv, uluslararası hukuku manipüle ederek kamuoyunu kendi savunmasını kabul etmeye ikna etmeye çalışmaktadır. Bu bağlamda, İsrail BM Deniz Hukuku Sözleşmesi'nin 108. maddesini öne sürerek, uyuşturucu trafiği gerekçesiyle gemilere müdahale hakkını tartışmaya açıyor ancak bu maddenin kapsamı ve uygulanması uluslararası hukukta netlik kazanmamıştır.

BM Deniz Hukuku Sözleşmesi 108. Madde ve Saldırının Hukuki Dayanağı

108. madde devletlerin açık denizde seyreden gemilerde uyuşturucu ve psikotrop madde yasa dışı trafiğini önlemek için uluslararası iş birliği yapmasını öngörmekte, ancak diğer devletlerin bayrak devletinin gemilerine doğrudan müdahalesi konusunda kesin bir yetki vermemektedir. İsrail'in bu maddeyi gerekçe göstermesi, uygulamada istisnai bir durum yaratmayı hedeflemekte ancak pratikte ilgili geminin bayrak devletinin onayı olmadan müdahale mümkün değildir. İsrail'in bu nedenle gizli diplomasiyle söz konusu ülkenin rızasını almaya çalışacağı veya almadan saldırıyı gerçekleştirerek uluslararası yaptırımlardan muaf kalmayı test etmeye devam edeceği ifade edilmektedir.

İsrail'in Uluslararası Hukuku İhlal Etmesinin Bölgesel ve Küresel Tehlikeleri

Son yıllarda İsrail ile onu destekleyen ABD'nin uluslararası hukuka aykırı uygulamaları, küresel hukuk düzeninin zayıflaması tartışmalarını yeniden gündeme getirdi. Gazze'ye yönelik deniz ablukası ve bunun "toplu cezalandırma" olarak nitelendirilmesi, BM İnsan Hakları Konseyi ile Uluslararası Kızılhaç Örgütü tarafından da tespit edilmiştir. İsrail'in 1949 Dördüncü Cenevre Sözleşmesi ve 1977 tarihli ek protokolle yasaklanan toplu cezalandırma ve insani yardımların engellenmesi durumlarını ihlal etmesi, onun uluslararası hukuktaki istisnacı pozisyonunu pekiştirmektedir. Bu durum, hukuki normların erozyonuna neden olmakta ve sivil toplum girişimleri üzerinden çözümler aranmasına yol açmaktadır.

Kolektif Yaptırımların Gerekliliği ve Geleceğe Yönelik Öneriler

Doç. Dr. Karaoğlu, bu hukuksuzlukların önüne geçilebilmesi için devletlerin daha etkin kolektif yaptırımlar uygulaması gerektiğini vurgulamaktadır. Özgürlük filolarının korunması ve desteklenmesinin, İsrail'in hukuksuzluklarını sınırlandırmada önemli bir rol üstlenebileceğini belirtmektedir. Ayrıca, İsrail'in "jus cogens" normlarından biri olan soykırım yasağını dahi ihlal edebilmesinin, bölgesel barış ve küresel hukuk düzeni açısından büyük bir tehdit oluşturduğu uyarısında bulunulmaktadır.