İsrail’in Lübnan’da Yaptığı Yıkım Uydu Görüntüleriyle Belgeleniyor: 1400’den Fazla Bina Yerle Bir Oldu

Uydu Görüntüleri Lübnan'daki Yıkımın Boyutunu Gözler Önüne Seriyor

BBC Verify’ın elde ettiği doğrulanmış uydu görüntüleri ve videolar, Lübnan’ın güney sınırındaki kasaba ve köylerin İsrail tarafından ağır hasara uğratıldığını ortaya koyuyor. 2 Mart’tan bu yana en az 1400 bina, hava saldırıları ve ekipmanlar kullanılarak yıkılmış durumda. Ancak sahadaki kısıtlı erişim nedeniyle yıkımın gerçek boyutunun çok daha büyük olabileceği düşünülüyor.

İsrail’in 'Gazze Modeli' Yaklaşımı ve Yıkımın Artışı

22 Mart’ta İsrail Savunma Bakanı Israel Katz, Hizbullah’a yönelik operasyon kapsamında “Gazze modeli”ni temel alan yeni bir yıkım talimatı verdi. Bu emir doğrultusunda sınırda bulunan evlerin sistematik yıkımlarının hızlandığı gözlemlendi. Uluslararası hukuk uzmanları, bu tür hedef gözetmeksizin yapılan yıkımların savaş suçu kapsamına girebileceği konusunda uyarılar yapıyor.

İsrail Ordusunun Savunması ve İddialar

İsrail ordusu, yürüttüğü operasyonların çatışma hukukuna uygun olduğunu ve zorunlu askeri gereklilik olmadıkça evlerin yıkımına izin vermediğini ifade ediyor. Ayrıca Hizbullah’ın sivil alanlarda askeri tesisler kurduğunu iddia etmekle birlikte, bu iddiaları destekleyecek somut kanıt sunmadı.

Çatışmanın Başlangıcı ve Sivillerin Tahliyesi

2 Mart’ta, Hizbullah’ın İsrail ve ABD’ye karşı İran lideri Ayetullah Hamaney'in öldürülmesine misilleme olarak roket ve insansız hava araçlarıyla saldırması, İsrail’in bölgede geniş çaplı askeri harekat başlatmasına yol açtı. İlk olarak sınır yakınındaki siviller tahliye edilirken, tahliye bölgesi daha sonra 30 ve 40 kilometre uzaklıkta bulunan Litani ve Zahrani nehirlerinin güneyine kadar genişletildi.

Lübnan’da İnsan Hakları ve Toplumsal Etkiler

Birleşmiş Milletler İnsani İşler Koordinasyon Ofisi'nin verilerine göre, savaş sebebiyle Lübnan’da 1,2 milyondan fazla kişi yerinden edildi. Bu nüfusun 820 bini ise güneyde yaşayan sivillerden oluşuyor. Lübnan Sağlık Bakanlığı, öldürülenlerin sayısının 2000’i geçtiğini bildirirken, İsrailli yetkililer de çatışmalarda 15 kayıptan bahsediyor.

Sınırdaki Kasaba ve Köylerin Durumu

Uydu analizleri, İsrail’in kontrolündeki bölgelerde bulunan Taybe, Kiyam, Kuza, Deyr Seryan, Markaba ve Ayta el Şaab gibi kasaba ve köylerin büyük oranda yıkıldığına işaret ediyor. Özellikle Taybe kasabasında, çekilen videolar kasabanın büyük bölümünün aynı anda patlamalarla yok edildiğini belgeledi. Ayta el Şaab köyünde ise 460'tan fazla bina tamamen tahrip oldu.

BM Barış Gücü ve Yıkımın Toplumsal Mirası

Güney Lübnan’daki BM barış gücü karargahına bitişik Nakura kasabasında yaşanan yıkımlar, yapılan askeri operasyonların siviller ve toplumsal yapılar üzerindeki etkisini gözler önüne seriyor. Sözcü Kandice Ardiel, yapılan yıkımların sadece yapılar değil, yerel toplumun kültürel ve tarihsel mirasını da hedef aldığını belirtiyor.

Uluslararası Hukuk ve Askeri Zorunluluk Tartışmaları

Uzmanlar, yapılan yıkımların uluslararası hukukta sınırları aşan uygulamalar olduğu görüşünde birleşiyor. Oxford Üniversitesi’nden Prof. Janina Dill, askeri zorunluluk kapsamında olmayan toplu yıkımların hukuka aykırı olduğunu ve uzun vadeli güvenlik gerekçesiyle köylerin toptan yok edilmesinin kabul edilemeyeceğini vurguluyor. İsrail Demokrasi Enstitüsü’nden Yuval Shany ise, her yapının askeri öneme sahip olup olmadığının ayrı ayrı incelenmesi gerektiğini belirtiyor.

Siyasi ve Etnik Boyutlar

Birleşmiş Milletler Terörle Mücadele ve İnsan Hakları Özel Raportörü Prof. Ben Saul, güney Lübnan'da özellikle Şii nüfusun yoğun olduğu bölgelerde gerçekleştirilen geniş çaplı yıkımların inandırıcı şekilde toplu cezalandırma ve etnik temizlik amacına yönelik olduğu şüphesini dile getiriyor. İsrail ordusunun açıklamalarında ise böyle iddialar kesinlikle reddediliyor ve operasyonların sivilleri hedef almadığı belirtiliyor.

Uzman Görüşleri ve Hukuksal Değerlendirmeler

Uluslararası hukuk uzmanları ve akademisyenler, sivil yerleşim yerlerinin yok edilmesinin savaş hukukuna aykırı olduğunu ve askeri operasyonların sınırlandırılması gerektiğini ifade ediyor. Bristol Üniversitesi’nden Dr. Lawrence Hill-Cawthorne, Lübnan’daki yıkımın Hizbullah’ı geri püskürtmek için gerekli olduğu savununun hukuki açıdan geçerli bir savunma olmadığını belirtiyor.