İstanbul Üniversitesi’nde Türkülerin Dilinden Göç ve Vatan Konulu Anlamlı Program

İstanbul Üniversitesi Tarih Bölümünden Göç ve Vatan Temalı Türkü Programı

İstanbul Üniversitesi Tarih Bölümü, Tarih ve Kültür Kulübü iş birliğiyle düzenlenen "Türkülerin Dilinden: Göç, Ayrılık, Vatan" adlı özel programla göç kavramını ve vatan temasını türküler ışığında inceledi. Programda, Türk tarihinin temel dinamiklerinden biri olarak kabul edilen göç olgusu, tarihi ve kültürel boyutlarıyla öğrenci ve akademisyen katılımıyla geniş bir perspektifle ele alındı.

Göçün Tarihsel ve Kültürel Boyutları

Programın açılış konuşmasını gerçekleştiren Prof. Dr. Mahir Aydın, göç kavramının sadece doğal bir hareketlilik olmadığını, aynı zamanda varoluşsal bir sınavı içerdiğini ifade etti. “Göç; göçmen kuşların sürüler halinde yaptıkları geçişlerden ya da yörük obalarının yaylak-kışlak arasında gerçekleştirdiği rutin hareketlerden ibaret değildir. Çünkü göçün sonunda ya hayatta kalma mücadelesi ya da kültürel asimilasyon söz konusudur.” diyerek göçün derin etkilerine dikkat çekti.

Hasret ve Kültürel Kaybın Ortak Dili

Prof. Dr. Türkan Olcay ise, Osmanlı-Rusya savaşları bağlamında hasret temasını işlediği konuşmasında bu tarihlerde iki tarafın da yaşadığı ortak insanî acılara vurgu yaptı. “Hasret, iki farklı dilde dile gelen fakat aynı derin acıyı dile getiren bir insani duygudur.” sözleriyle hasretin tarihsel ve kültürel yankılarını öne çıkardı. Rus şair Nikolay Nekrasov’un şiirinden örnekler veren Olcay, anne ve evlat kaybının kültürel ağıtlarla dile getirilişindeki benzerlikleri kayıpların bireysel sınırları aştığını belirtti.

Vatanın Anlamı ve Dilin Korunması

Prof. Dr. Hayati Develi, vatanın sadece toprak parçası olmadığını aynı zamanda o toprakta konuşulan dilin ve yaşanmış anıların toplamı olduğunu belirtti. “Vatan; bir hatırlama mekanıdır. Annenizi, babanızı, çocukluğunuzu, ilk aşkınızı ve tüm anılarınızı hatırladığınız yerdir.” diyen Develi, Yahya Kemal’in vatan tanımını hatırlatarak, bu toprağın kültürel ve tarihsel mirasla şekillendiğini vurguladı. Develi’ye göre vatan, kutsal anıtların ve mezarların bulunduğu, sanatın yaşatıldığı, tarih boyunca anlam yüklü bir mekândır.

Türkülerle Anlatılan Tarih ve Duygular

Programın önemli bölümlerinden biri de İstanbul Üniversitesi Tarih Bölümü akademisyenleri Doç. Dr. Mustafa Tanrıverdi ve Doç. Dr. Cumhur Ersin Adıgüzel yönetiminde öğrenciler tarafından seslendirilen türküler oldu. Göçün, ayrılığın ve vatan sevgisinin çeşitli boyutları; “Karabağ Türküsü”, “Biz Kırım’dan Çıkkanda”, “Göç Göç Oldu Göçler Yola Düzüldü”, “Ah Kerkük Yüz Ak Kerkük” gibi eserlerle dinleyiciye aktarıldı. Bu performanslarla tarihi olayların ve duygusal izlerin türkülerde nasıl hayat bulduğu somutlaştırıldı.