Kadın Mahpuslarda Ağırlaştırılmış Müebbette Hak İhlalleri: Dem Parti’den Umut Hakkı ve İnfaz Sistemi Reformu Çağrısı

Dem Parti Milletvekili Nevroz Uysal Ağırlaştırılmış Müebbet Cezasında Kadın Mahpus Hak İhlallerini TBMM Gündemine Taşıdı

DEM Parti Şırnak Milletvekili Nevroz Uysal, TBMM'de düzenlediği basın toplantısında ağırlaştırılmış müebbet infaz rejimindeki hak ihlallerine ve bu rejimin kadın mahpuslar üzerindeki etkilerine dikkat çekti. 8 Mart Kadınlar Günü kapsamında yaptığı konuşmada, cezaevlerinde uygulanan erkek merkezli infaz politikalarının kadınların yaşam haklarını olumsuz etkilediğini, bu nedenle kapsamlı bir araştırma önergesi verdiklerini açıkladı.

Umut Hakkı: Modern İnsan Hakları Hukukunun Vazgeçilmez Bir Unsuru

Nevroz Uysal, umut hakkının insan hakları hukukunda temel ilkelerden biri olduğunu belirterek, ömür boyu infaz rejiminin mahpuslarda umutsuzluğa neden olduğunu ve toplumda devletin güvenilirliğini zayıflattığını ifade etti. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararlarına referans veren Uysal, Türkiye'deki ağırlaştırılmış müebbet ceza sistemi nedeniyle umut hakkının fiilen ortadan kalktığını dile getirdi.

Cezaevlerinde Kadın Mahpusların Zorlu Koşulları

Kasım 2025 verilerine göre, cezaevlerinde yaklaşık 19 bin 290 kadın mahpus bulunmakta ve en az 31’i ağırlaştırılmış müebbet cezası ile siyasi nedenlerle tutuklu. Uysal, bu kadınların çok sıkı izolasyon koşullarında yaşam sürdüğünü belirtti: Tek kişilik hücrelerde kalmaları, günlük sadece bir saat havalandırma hakkı, 15 günde bir ziyaret ve telefon hakkı, ortak etkinliklere erişimlerinin engellenmesi gibi uygulamaların yaygın olduğunu aktardı. Ayrıca, ağır hastalık durumlarında dahi infazın ertelenmemesi, yaşanan hak ihlallerinin boyutlarını gözler önüne seriyor.

Toplumsal Cinsiyet ve Siyasi Özgürlük Açısından Kritik Bir Konu

Uysal, kadınların bedenleri üzerindeki kontrolün tarih boyunca iktidarların ve erkek egemen sistemlerin bir parçası olduğunu dile getirerek, mevcut ağırlıklı infaz sistemi kapsamında kadınların umut haklarının gasp edildiğini ve infaz sürelerinin keyfi olarak uzatıldığına dikkat çekti. Ağırlaştırılmış müebbet infaz rejiminin özellikle Abdullah Öcalan’ın durumuyla bağlantılı olarak tartışıldığına işaret eden Uysal, bu meselenin yalnızca bir bireyin özgürlüğü değil; kadın özgürlüğü, Kürt meselesi ve Türkiye'nin demokratikleşme süreciyle doğrudan ilişkili olduğunu vurguladı.

Talep: Umut İlkesi ve Toplumsal Cinsiyete Duyarlı İnfaz Sistemine Geçiş

Nevroz Uysal basın toplantısında, AİHM kararlarının derhal uygulanması, ağırlaştırılmış müebbet infaz rejiminin reforme edilmesi ve umut hakkını tamamen ortadan kaldıran bu uygulamanın sona erdirilmesi gerektiğini dile getirdi. Ayrıca, kadın mahpusların özgün ihtiyaçlarını gözeten, toplumsal cinsiyet duyarlılığı temelinde bir infaz sisteminin kurulmasının hayati önem taşıdığını ifade etti.