Karabağ ve Çevresindeki Mayın Tehdidi 5 Yıldır Can Almaya Devam Ediyor: 30 Yıllık Temizlik Operasyonu Sürüyor

Karabağ Bölgesinde Mayın Temizliği 5 Yıllık Mücadeleyle Devam Ediyor

Ermenistan'ın yaklaşık 30 yıl süren işgali döneminde Karabağ ve çevresine yerleştirilen mayınlar, 2. Karabağ Savaşı'nın sona ermesinin üzerinden 5 yılı aşkın bir süre geçmesine rağmen, bölgedeki güvenlik risklerini ortadan kaldırmakta yetersiz kalmakta ve bu nedenle yeni can kayıplarına yol açmaya devam etmektedir. Azerbaycan'ın bölgedeki yeniden imar ve kalkınma projeleri, bu tehlikeli mayınlar nedeniyle önemli ölçüde yavaşlamaktadır.

Mayın Temizleme Faaliyetlerinde Son Durum

10 Kasım 2020 tarihinde sona eren 2. Karabağ Savaşı'ndan bu yana, Azerbaycan yetkilileri tarafından toplam 261 bin hektarlık bir alan detaylı şekilde taranarak tehlikeli patlayıcı maddelerden arındırılmıştır. Yapılan mayın ve mühimmat temizliği sonucunda, 182 bin civarında patlamamış mühimmat, 41 binden fazla antipersonel mayını ve 23 binden fazla anti-tank mayını tespit edilerek etkisiz hale getirilmiştir.

Mayın Patlamalarının Neden Olduğu İnsan Kayıpları

İşgale bağlı olarak döşenen bu mayınlar, savaşın bitiminden bu yana Azerbaycan’da ciddi can kayıplarına yol açmaya devam etmiş ve resmi verilere göre 72 vatandaş hayatını kaybederken, 349 kişi ise yaralanmıştır. Bu durum, bölgedeki mayınların hala önemli bir tehdit oluşturduğunu göstermektedir.

Uluslararası Hukuk ve Mayınların Temizlenmesinin Zorluğu

Azerbaycan topraklarında mayın döşenmesi, 1949 Cenevre Sözleşmeleri başta olmak üzere birçok uluslararası insancıl hukuk normunun açık ihlali olarak kabul edilmektedir. Ermenistan'nın işgal altında tuttuğu bölgelerde mayınları sistematik şekilde yerleştirmesi, bu hukuk kurallarını açıkça ihlal etmekte ve bölgede ulaşım ile kalkınma faaliyetlerini büyük ölçüde engellemektedir.

Azerbaycan Cumhurbaşkanı’nın Açıklamaları

İlham Aliyev, bölgedeki mayınların tamamen temizlenmesi işleminin yaklaşık 30 yıl süreceğini ve toplam maliyetinin 25 milyar dolar civarında olacağını belirtmiştir. Ayrıca, Azerbaycan’ın yaklaşık %12'sinin, 1,5 milyon mayın ve henüz sayısı tam olarak bilinmeyen patlamamış mühimmatla kirlenmiş olduğuna dikkat çekmiştir.

Temizleme Çalışmalarında Kullanılan Teknoloji ve Kurumlar

Mayın temizleme operasyonları, Azerbaycan Mayın Temizleme Ajansı (ANAMA) ile Azerbaycan Silahlı Kuvvetleri’nin istihkam birlikleri tarafından koordineli şekilde yürütülmektedir. Ayrıca Olağanüstü Haller Bakanlığı ve Sınır Hizmetleri Komutanlığı da bu çabalara destek vermektedir. Türkiye Cumhuriyeti Milli Savunma Bakanlığına bağlı Askeri Fabrika ve Tersane İşletme AŞ (ASFAT) tarafından üretilip Azerbaycan’a teslim edilen 20 adet Mayın Temizleme Aracı (MEMATT), sahadaki etkinliklerin artırılmasına katkı sağlamaktadır.