Kazakistan Yeni Anayasa Referandumu: Tek Meclisli Parlamento ve Demokrasi Reformları Tarihi Dönüm Noktası

Kazakistan’da Anayasa Değişikliği İçin Sandıklar Kuruldu

Kazakistan genelinde yeni anayasa taslağı halk oylamasına sunularak referandum süreci başlamış, oy verme işlemleri yerel saatle sabah 07.00’de açılmıştır. Seçmenler, "Kazakistan Cumhuriyeti'nin yeni anayasasını kabul ediyor musunuz?" sorusuna “evet” veya “hayır” şeklinde yanıt vermektedir. Ülke genelinde 10 bin 388 sandık kurulan referandum, yurt dışındaki vatandaşlar için 54 ülkede oluşturulan sandıklar aracılığıyla da gerçekleştirilmekte ve yaklaşık 12,5 milyon kayıtlı seçmenin oy kullanması hedeflenmektedir.

Cumhurbaşkanı Tokayev ve Eski Lider Nazarbayev Oyunu Kullandı

Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, başkent Astana’daki El Farabi Öğrenciler Sarayı’nda referandum oyunu kullandıktan sonra, yeni anayasanın ülkenin toprak bütünlüğünü ve bağımsızlığını güçlendireceğini vurgulayarak süreci “kader belirleyici gün” olarak tanımladı. Tokayev, mevcut anayasanın 35 yıl hizmet verdiğini ancak artık yenilenmesi gerektiğini belirtti. Aynı şekilde ülkede eski Cumhurbaşkanı Nursultan Nazarbayev de Astana’daki Opera binasında oy kullandı.

Türk Devletleri Parlamenter Asamblesi'nden Önemli Gözlemler

TÜRKPA Hukuk İşleri ve Uluslararası İlişkiler Komisyonu Başkanı Osman Mesten, anayasanın %84 oranında değişeceğine dikkat çekerek, reformların önemli politika değişikliği içerdiğini anlattı. Mesten, yeni anayasayla parlamentonun iki meclisten oluşan sistemden tek meclisli “Kurultay” modeline geçeceğini, bu değişimin demokratik anlamda önemli katkılar sağlayacağını belirtti. Ayrıca aile kurumunun tanımı ve Kazakça’nın devlet dili olarak önemi gibi yeni maddelerin dikkat çekici olduğunu ifade etti.

Yüksek Seçim Kurulu Başkanı’ndan Referandum Değerlendirmesi

YSK Başkanı Ahmet Yener, referandumu Kazakistan için tarihi bir dönüm noktası olarak nitelendirerek, parlamenter sistemde ve cumhurbaşkanlığı yardımcılığı makamında yapılacak değişikliklerin demokrasinin yeni yol haritasını şekillendireceğini açıkladı. Yener, halkın ve sandık görevlilerinin sürece yoğun katılım gösterdiğini, gözlemcilerin seçim ortamının şeffaf ve demokratik olduğuna ilişkin olumlu izlenimleri olduğunu vurguladı.

Yeni Anayasa Taslağının İçeriği ve Gelecek Planları

Kazakistan’da hazırlanan 11 bölümden ve 96 maddeden oluşan yeni anayasa taslağı, referandumda kabul edilirse 1 Temmuz 2026’da yürürlüğe girecek ve ardından iki ay içinde yeni parlamentonun seçimi planlanmaktadır. Cumhurbaşkanı Tokayev, geçen yıl kapsamlı siyasi reform açıklamaları yaparak tek meclisli parlamentoya geçiş hedefini duyurmuş, 11 Şubat 2026’da da referanduma sunulacak anayasa taslağını onaylamıştır. Bu değişiklikler, ülkenin siyasi yapısında köklü bir dönüşüm anlamına gelmektedir.