Kazakistan'da Yeni Anayasa İçin Referandum Başladı: Parlamento Yapısı ve İnsan Haklarında Kritik Değişiklikler

Kazakistan'da Yeni Anayasa Referandumu Başladı

Kazakistan'da, parlamentonun yapısını tamamen değiştirmeyi ve insan haklarını güçlendirmeyi amaçlayan 96 maddelik yeni anayasa taslağı için referandum süreci yerel saatle 07.00 itibarıyla başladı. Ülke genelinde 12 milyon 461 binden fazla kayıtlı seçmen, 10 bin 388 sandıkta 20.00’ye kadar oy kullanabilecek.

Referandumun Geçerlilik Şartları ve Anayasanın Kabul Koşulları

Halkın "Yeni anayasa taslağını kabul ediyor musunuz?" sorusuna vereceği yanıt sonucunda, katılım oranının %50’nin üzerinde olması referandumun geçerlilik kazanması için yeterli olacak. Yeni anayasanın kabul edilmesi ise, oy kullananların yarısından fazlasının onay vermesi ve bu desteğin bölgeler, cumhuriyet statüsündeki şehirler ile başkent dahil en az üçte ikisinde sağlanması şartına bağlı.

Yeni Anayasa Taslağında Öne Çıkan Değişiklikler

Yeni anayasa ile Kazakistan’da iki meclisli parlamenter sistem kaldırılarak, Kurultay adı verilen tek meclisli ve 145 sandalyeden oluşan bir parlamento kurulması öngörülüyor. Bu meclisin milletvekilleri, nispi temsil sistemiyle 5 yıl için seçilecek. Ayrıca taslakta cumhurbaşkanı yardımcılığı görevinin oluşturulması, Kazakça ve Rusça'nın resmi dil olarak kullanılmasının kabul edilmesi ve insan haklarının güçlendirilmesi gibi önemli düzenlemeler bulunuyor.

Ek Düzenlemeler ve Yeni Kurumsal Yapılar

Yeni anayasa taslağı kapsamında, ulusal diyalog platformu olarak Halk Konseyi oluşturulması, ölüm cezasının tamamen kaldırılması ve kişisel verilerin dijital ortam dahil olmak üzere kapsamlı şekilde korunmasının güvence altına alınması gibi modern düzenlemeler de yer alıyor. Böylece Kazakistan hukuk sistemi daha kapsayıcı ve insan haklarına duyarlı hale getirilmeye çalışılıyor.

Referandum Gözlem ve Basın Faaliyetleri

Referandum sürecini izlemek üzere 38 ülkeden 359 uluslararası gözlemci ve 31 ülkeden 185 gazeteci Kazakistan'da bulunuyor. Bu katılım ile seçimlerin şeffaflığı ve doğruluğu uluslararası arenada da yakından takip ediliyor.

Yurt Dışında Oy Kullanımı ve Sandık Kurulmayacak Ülkeler

Kazakistan Dışişleri Bakan Yardımcısı Arman Isetov, 54 ülkedeki diplomatik temsilciliklerde toplam 71 sandığın kurulduğunu bildirdi. Ancak, askeri ve siyasi karmaşıklık ile düşük temsil nedeniyle İran, İsrail, Ürdün, Katar, Birleşik Arap Emirlikleri, Umman, Lübnan, Kuveyt, Ukrayna ve Etiyopya gibi 10 ülkede sandık açılmayacak. Yurt dışında yaklaşık 14 bin 380 Kazakistan vatandaşı oy kullanacak.