Kritik Deniz Ticaret Hatlarındaki Gerilimler Sigorta Primlerinde Çift Haneli Artışa Yol Açıyor

Hürmüz Boğazı, Kızıldeniz ve Süveyş Kanalı’ndaki Gerilimler Deniz Taşımacılığını Zorluyor

IBS Sigorta ve Reasürans Brokerliği Üst Yöneticisi Murat Çiftçi, dünya ticaretinin en kritik deniz geçiş noktalarında ortaya çıkan jeopolitik risklerin, rota değişikliği, artan sefer süresi, yakıt maliyetleri ve liman gecikmeleri gibi olumsuz sonuçlar yaratarak sigorta primlerine doğrudan yansıdığını açıkladı.

Jeopolitik Riskler ve Sigorta Primlerindeki Artış

Çiftçi, Kızıldeniz-Babülmendep hattı, Süveyş Kanalı ve Hürmüz Boğazı'nın, savaş ve politik risklerin yoğun olarak yaşandığı bölgeler olduğunu belirterek, bu alanlarda sigorta fiyatlarında çift haneli artış baskısının oluşabileceğini ifade etti. Artan riskler nedeniyle özellikle savaş riski, yük sigortası ve gecikme teminatlarında primlerin önemli ölçüde yükselmesinin beklendiğini aktardı.

Deniz Taşımacılığında Rota Güvenliği ve Finansal Riskler

Deniz taşımacılığında sadece yükün varış noktasına ulaşmasının değil, geçiş rotasının güvenliği ve bölgedeki siyasi durumların da önemli olduğunu vurgulayan Çiftçi, bu kritik hattaki gerilimlerin gemilerin rota değiştirmesine, zaman ve maliyet artışlarına yol açtığını ifade etti. Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı’nın (UNCTAD) 2024 raporuna göre, Kızıldeniz ve Süveyş hattındaki aksamalar gemilerin Ümit Burnu'na yönelerek taşıma mesafesi ve maliyetlerini yükselttiğine dikkat çekti.

Sigorta Sektöründe Risklerin Yeniden Değerlendirilmesi

Çiftçi, Şanghay Konteyner Navlun Endeksi’nde 2024 ortasında 2023 sonuna kıyasla çok ciddi artışlar yaşandığını ve bu yükselişte uzun rotalar, yakıt tüketimi ile sigorta primlerinin etkili olduğunu belirtti. Sigorta sektörünün, özellikle savaş, politik risk, tekne-makine ve iş durması teminatlarında fiyatlandırmaları yeniden yapılandırdığına işaret etti. Riskli bölgeden geçen gemiler için ek prim uygulamalarının zorunlu hale geldiğini ifade etti.

Tedarik Zincirlerinde Dayanıklılığın Önemi

Sigorta maliyetlerinin sadece geminin değeriyle değil, yükün türü, rota riski ve sefer zamanlamasına göre değişiklik gösterdiğini söyleyen Çiftçi, maliyet artışının sadece prim olarak görülmemesi gerektiğini, asıl önemli konunun şirketlerin tedarik zincirlerini daha dayanıklı hale getirmesi olduğunu belirtti. Alternatif rota planlaması, yük güvenliği, kontrat yönetimi, gecikme senaryoları ve sigorta programının entegre yönetiminin önemini vurguladı.

Kızıldeniz Krizi ve Süveyş Kanalı’nın Riskleri

2023 sonrası İsrail-Gazze çatışmaları nedeniyle Kızıldeniz'in deniz taşımacılığında kritik bir rota haline geldiğini belirten Çiftçi, gemilerin rota değiştirmesi sonucu Mısır’ın Süveyş Kanalı gelirlerinde ciddi kayıplar yaşandığını söyledi. Bu gelişmeler risk algısını kalıcı şekilde değiştirdi. Süveyş Kanalı yerine Ümit Burnu rotasını tercih eden taşıyıcıların sefer sürelerini uzatarak gemi kapasitesini meşgul ettiğine ve navlun fiyatlarını artırdığına dikkat çekti.

Gecikme Riskinin Finansal Boyutu

Çiftçi, gecikmenin yükün fiziki değerinden daha yüksek maliyet yaratabileceğini belirterek, transit sürelerin bazı hatlarda 10-15 gün uzadığını ve gecikmenin artık rutin bir operasyon sorunu değil, ciddi bir finansal risk olarak yönetilmesi gerektiğini vurguladı. Gecikme teminatlı poliçelere olan talebin arttığını, özellikle kritik üretim girdileri, enerji ekipmanları ve perakende ürünlerinde teslimat gecikmelerinin yüksek maliyetlere yol açtığını kaydetti.

Yeni Nesil Sigorta Çözümleri ve Teknoloji

Risk ortamına uyum sağlamak için rota riskine dayalı sigorta çözümleri, parametre teminatlar ve yeşil dönüşüm ile karbon uyumu teminatlarının önem kazandığını dile getiren Çiftçi, düşük emisyonlu gemi yatırımları, alternatif yakıtlar ve liman elektrifikasyonu gibi gelişmelerle yeni risk alanlarının ortaya çıktığını, bu nedenle sigorta ürünlerinin de çeşitlenmesi gerektiğini aktardı.

Türkiye’nin Denizcilik Potansiyeli ve Sigorta Açığı

Türkiye'nin stratejik konumunun deniz taşımacılığı ve lojistik alanında büyük potansiyel sunduğunu belirten Çiftçi, 2025 yılında limanlarda elleçlenen yük miktarının tarihi rekor seviyelere ulaşmasının beklendiğini söyledi. Konteyner trafiğinde yoğunlaşmanın sürdüğüne dikkat çekerek, sigorta penetrasyonundaki yetersizliğin önemli bir koruma açığı yarattığını ifade etti.