Kuraklık Sonrası Daraltılan Dere Yatakları Taşkın Riski Oluşturdu: Karacabey ve Çevresinde Doğal Su Yollarına Müdahalenin Tehlikeleri

Doğal Su Yollarının Daraltılması Taşkınlara Yol Açtı

Kuraklık dönemlerinde atık ve molozlarla daraltılan doğal dere yatakları, Karacabey, Uluabat Gölü ve Gönen Çayı havzasında etkili olan yağışların ardından taşkınlara neden oldu. Uzun yıllar boyunca suyun doğal akış yolunun tıkanması, suyun yerleşim ve tarım alanlarına yön değiştirmesine ve su baskınlarının artmasına yol açtı.

Yağışların Ardından Dere Yataklarının Eski Hali ve Taşkın Manzaraları

AA ekibi tarafından dronla çekilen görüntülerde, kuruyan dere yataklarının moloz ve atıklarla kaplandığı görülürken; aynı noktada kısa bir süre sonra suların taşarak ormanlık alanlar, yerleşim yerleri ve tarım arazilerini su altında bırakması dikkat çekti. Bu durum, insan müdahalesiyle daraltılan su yollarının doğal akış döngüsünü bozduğunu ortaya koyuyor.

Atıkların Su Yolu ve Deniz Ekosistemine Zararları

Dere yataklarına atılan moloz ve evsel atıklar, taşkın sırasında sürüklenerek akış yönünde ilerliyor ve kirliliği denize kadar taşınmasına neden oluyor. Karacabey’in bazı mahallelerindeki tarihi yapılar bile su baskınlarından etkilenirken, Nilüfer ve Gönen çaylarındaki kirlilik oranı ciddi boyutlara ulaşmıştır.

Uzman Görüşleri: İnsan Müdahalesi Su Döngüsünü ve Ekosistemi Bozuyor

Piri Reis Üniversitesi Denizcilik Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mustafa Sarı, su yollarının insan eliyle kirletilmesi ve doğal yatağının değiştirilmesinin ekosistemde ciddi tahribata yol açtığını belirtiyor. Sarı, özellikle Nilüfer ve Gönen Çayları’ndaki kirlilik seviyesinin balık ve diğer canlı yaşamını imkânsız hale getirdiğine dikkat çekiyor.

Nilüfer ve Gönen Çayı’nda Ölümler ve Kirlilik

Uludağ’dan başlayan Nilüfer Çayı, Bursa’nın ardından siyah, kokulu ve kirli suya dönüşmekte, yaklaşık 90 kilometrelik kısmında canlı yaşamı sona ermektedir. Benzer şekilde, Gönen Çayı’nın Marmara Denizi’ne dökülen bölümü oksijen düzeyi sıfıra inmiş ve canlılar için yaşanmaz hale gelmiştir.

Su Yollarının Islahı ve Doğal Döngünün Bozulması

Prof. Dr. Sarı, dere yataklarının dik duvarlarla sınırlandırılmasının suyun doğal akışını engellediğini, taşkın ve sel gibi doğal olayların yaşanmasını önlemek adına yapılan müdahalelerin aslında suyun döngüsünü bozduğunu ifade ediyor. İnsanların su yataklarına yerleşmesi ve burayı kirletmesinin daha büyük çevresel sorunlara zemin hazırladığını vurgulamaktadır.

İklim Değişikliği, Su Döngüsü ve Afet Riskleri

İklim değişikliğine bağlı olarak şiddetli yağışların ve taşkınların artacağını söyleyen Sarı, akarsuların yatağının korunmasının önemine işaret ediyor. Su yollarının tahrip edilmesinin uzun vadede büyük felaketlere yol açacağını belirterek, doğal su yataklarına insan müdahalesinin sınırlandırılması gerektiğini savunuyor.

Su Hatırlıyor: Yatağın Daraltılması Zarar Veriyor

Yıllar boyunca kuraklık nedeniyle kullanılmayan dere yataklarının üzerlerinin kaplanması, yağışların tekrar başlamasıyla birlikte suyun eski yatağını zorla geri kazanmasına neden oluyor. Bu durum taşkınların şiddetini artırmakta ve atıkların doğrudan su yolu ile taşınarak çevre kirliliğini derinleştirmektedir.

Çiftçiler ve Yerleşimciler Taşkınların Zararlarını Yaşamakta

Bölgedeki çiftçiler ve çobanlar, aşırı yağışların ardından tarlaların ve hayvanların su altında kaldığını, suyun kirli olduğu için hayvanların hastalıklı su içmek zorunda kaldığını bildiriyor. Su kaynaklarının sağlıklı kullanımı ve korunması gerektiği, aksi halde bölgenin yaşam kalitesinin düşeceği belirtiliyor.

Sonuç: Doğal Su Yollarına Müdahaleden Kaçınılmalı

Uzmanlara göre, Karacabey ve Marmara Bölgesi'ndeki doğal su yollarının daraltılması ve kirletilmesi, taşkınların artmasına, kirliliğin denize taşınmasına ve ekosistemin zarar görmesine sebep olmaktadır. Bu sorunların önlenmesi için dere yataklarının korunması, gereksiz müdahalelerden kaçınılması ve atıkların doğaya karışmasının engellenmesi gerekmektedir.