Lahey'de 40 Ülke İsrail'e Sert Yaptırımlar Önerdi: E1 Projesi ve Fiili İlhaka Tepki

Lahey'de Toplanan 40 Ülke İsrail'e Yönelik Üç Yaptırım Önerisi Sundu

Güney Afrika ve Kolombiya'nın eş başkanlığında Lahey'de gerçekleştirilen ve 40 ülkenin katıldığı "Filistin'de Hesap Verebilirlik ve Uluslararası Hukukun Uygulanması Toplantısı"nda, İsrail'e yönelik üç somut yaptırım paketi gündeme alındı. Ocak 2025'te kurulan Lahey Grubu ülkeleri tarafından düzenlenen bu acil toplantı, şimdiye kadar yapılanların en kapsamlısı olarak değerlendirildi.

Uluslararası Hukuka Dayanarak Somut Yaptırım Önerileri

Toplantıda, Uluslararası Adalet Divanı'nın Temmuz 2024 tarihli tavsiye kararı ve Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nun Eylül 2024 tarihli kararı ışığında üçüncü taraf devletlerin yasal yükümlülükleri esas alınarak, İsrail'e yönelik uygulanabilir yaptırım önerileri masaya yatırıldı. Toplantı sonuç bildirgesi, yakında yapılacak bakanlık düzeyindeki başka bir toplantıda önlemlerin daha da detaylandırılarak resmileştirileceğini ifade etti.

Yaptırım Önerilerinin İçeriği

İlk öneri, İsrail pasaportuna sahip yolculardan ve Tel Aviv'deki Ben Gurion Havalimanı'ndan giriş yapan kişilerden, İsrail ordusundaki hizmet durumlarına dair bilgi talep edilerek gerektiğinde detaylı inceleme yapılması ya da girişlerinin engellenmesini kapsıyor. İkinci öneride ise İsrail'in Batı Şeria'daki yasa dışı yerleşimlerinin tanınmaması, bu yerleşimlerin mallarının ithalatının durdurulması ve yerleşim bölgelerinde faaliyet gösteren şirketlerin faaliyetlerinin engellenmesi yer aldı. Ayrıca, söz konusu devletlerin vatandaşlarının veya şirketlerinin bu yerleşimleri tanımaması ve maddi destek sağlamaması gerektiği belirtildi.

Üçüncü yaptırım önerisi ise İsrail'e yönelik ihracat kısıtlamaları ve liman kontrollerini içeriyor. Özellikle silah, mühimmat, askeri yakıt ve hem askeri hem sivil amaçlı kullanımı mümkün olan malların sevkiyatı ile geçişinin engellenmesi talep edildi. Kamu kurumlarının ve fonlarının İsrail'in hukuka aykırı işgal faaliyetlerini desteklemesini önlemek amacıyla kamu alımları ile sözleşmelerin acil olarak gözden geçirilmesi çağrısı da yapıldı.

E1 Projesi ve Batı Şeria'nın Fiili İlhakı

Bildiride, toplantının İsrail'in E1 projesini onaylaması ve ilgili ihaleyi yayımlaması gibi yerleşim politikalarını hızlandırdığı bir dönemde yapıldığı vurgulandı. Ayrıca Batı Şeria'daki hukuka aykırı askeri operasyonların arttığı ve bu bölgenin fiilen ilhak edildiği belirtildi. Katılımcı ülkeler, uluslararası hukukun temel prensipleri olan yasadışı toprak edinimi yasağı, halkların kendi kaderini tayin hakkı ve devletlerin uluslararası suçlarda hesap verebilirlik yükümlülüğü hususundaki bağlılıklarını tekrar dile getirdiler.

Uluslararası Topluma Çağrı

Bildiride ayrıca, her hükümetin seçiminde iki yol bulunduğu ifade edildi: Suç ortaklığı yapmak ya da uluslararası hukuka uyum sağlamak. Tarihin ise gerçekleştirilen konuşmalarla değil atılan somut adımlarla hüküm vereceği mesajı verildi.