Macaristan Seçimleri 2024: Orban'a Karşı Tisza'nın Sürpriz Yükselişi ve AB İçin Kritik Dönemeç

Macaristan Genel Seçimleri 2024: Avrupa Siyasetinde Kritik Bir Dönem

Macaristan’da yarın gerçekleştirilecek genel seçimler, yalnızca ülkenin iç siyaseti için değil, Avrupa Birliği (AB) içindeki siyasi dengeler açısından da büyük önem taşıyor. Başbakan Viktor Orban ve partisinin 16 yıllık iktidar sürecinde karşılaştığı en zorlu sınav olarak değerlendirilen bu seçimler, AB ile Macaristan arasındaki ilişkilerin geleceğini şekillendirebilir.

Viktor Orban'ın 16 Yıllık İktidarına Büyük Meydan Okuma

Başbakan Viktor Orban liderliğindeki Macar Yurttaş Birliği Partisi (Fidesz), 2010 yılından itibaren üst üste seçimleri kazanarak hem Macaristan siyasetinde hem de AB içerisinde en uzun süre görev yapan başbakan konumunda bulunuyor. Seçim kampanyasında, ekonomik istikrar, enerji politikaları ve aile destekleri gibi alanlarda elde edilen kazanımlar ön plana çıkartılarak seçmen desteği talep ediliyor.

Orban, aynı zamanda ABD ve Rusya ile iyi ilişkiler yürütmesiyle dikkat çekiyor. Özellikle ABD’den önemli destekler alıyor; örneğin, ABD Başkanı Donald Trump Macar halkını Orban’a oy vermeye çağırdı. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ise Budapeşte ziyareti sırasında Orban’ın medeniyet değerlerini ve ulusal egemenliği savunduğunu vurgulayarak halkı Fidesz'e oy vermeye teşvik etti.

Orban ve AB'nin Politik Çatışması

Macaristan, AB’nin Ukrayna’ya sağladığı mali ve askeri destekleri veto ederek ve Rus enerji kaynaklarına yönelik yaptırımlara karşı çıkarak Brüksel ile zaman zaman gerilim yaşıyor. Bu nedenle Orban ve partisi, AB içinde sıkça eleştirilen bir konumda bulunuyor. Bu durum, Macaristan'ın AB ile ilişkilerinde önemli bir gerilim noktası teşkil ediyor.

Peter Magyar ve Saygı ve Özgürlük Partisi’nin Yükselişi

Orban’ın en güçlü rakibi, Saygı ve Özgürlük Partisi (Tisza) lideri Peter Magyar olarak öne çıkıyor. Magyar, Macaristan’ın AB ile ilişkilerini güçlendirmesi gerektiğini, ülkenin Batı ile uyumlu ve Rusya ile pragmatik bir dış politika izlemeli olduğunu savunuyor. O, yolsuzluk, kamu yönetimi sorunları, yaşam maliyeti ve enflasyonun ülkenin başlıca problemleri olduğunu dile getiriyor.

Orban ise Tisza’yı, Macaristan ve Avrupa’yı Rusya ile çatışmaya sokmakla suçlarken, Magyar, Orban yönetiminin ülkeyi adeta “Rus uydusu” haline getirdiği iddiasında bulunuyor.

Anketler ve Seçim Sonuçları Hakkında Değerlendirmeler

Birçok anket, Tisza’nın oy oranının Orban’ın partisinden önde olduğunu gösteriyor. IDEA Enstitüsü tarafından Nisan ayında yayımlanan son ankette Tisza’nın oy oranı %39 iken Fidesz %30 olarak ölçüldü. Kararsız seçmenlerin dağılımıyla Tisza %50’ye yükselirken, Fidesz %37 düzeyinde kaldı. Diğer anketler de benzer sonuçları ortaya koyuyor ve kararsızların oranının %18-26 arasında değişmesi, seçimin sonucunu belirsiz kılıyor.

Uzmanlar, seçim sonucunu belirlemede kararsız seçmenlerin tercihlerinin kritik öneme sahip olduğunu vurguluyor.

Macaristan’da Karma Seçim Sistemi ve Parlamento Dağılımı

Macaristan seçim sistemi karma yapıya sahip; seçmenler iki oy kullanarak birini bölgesel adaylara, diğerini ise ulusal parti listesine veriyorlar. Parlamentoda 199 sandalye bulunuyor ve bunun 106’sı birinci turda en fazla oyu alan bölgesel adaylara doğrudan verilmekte. 93 sandalye ise ulusal liste oyları ve “artık oylar” üzerinden dağıtılıyor.

Bu sistemde, doğrudan adaylara verilen oyların yanı sıra, dar bölgelerde kaybeden adaylara verilen oylar ve kazanan adayların ihtiyaç fazlası oyları, ulusal oy havuzuna eklenerek parti sandalye sayıları hesaplanıyor. Ayrıca yurtdışından kullanılan oylar da bu hesaplamaya dahil ediliyor.

Böylece, partilerin toplam oyları kademeli hesaplama yöntemiyle değerlendirilip parlamentodaki sandalye sayıları belirleniyor.