Mali'deki Silahlı Gruplar İşbirliği ve 2026 Saldırıları: Devlet Otoritesi Derin Bir Krizle Karşı Karşıya

Mali'de Silahlı Gruplar Arasındaki Stratejik İttifak

Uzmanlar, Mali'de merkezi yönetime karşı faaliyet gösteren silahlı gruplar arasında oluşan ittifakın, ülkenin karmaşık krizini yeni bir boyuta taşıdığını belirtiyor. Mintel World Araştırmacısı Hasret Kargın ile Uluslararası Rabat Üniversitesi ve CY Cergy Paris Üniversitesi araştırmacısı Fatih Dağ, konuyla ilgili değerlendirmelerinde bu işbirliğinin stratejik ve operasyonel açıdan gelişimini kapsamlı biçimde ortaya koydu.

JNIM ve FLA Arasındaki İttifakın Gelişimi

Kargın, Mali'deki El Kaide bağlantılı JNIM ile ayrılıkçı Tuareg örgütü Azavad Kurtuluş Cephesi (FLA) arasında geçmiş dönemlerde çatışma yaşanmasına rağmen, günümüzde bu iki yapının ortak düşmana karşı askeri ve hayatta kalma ortaklığı kurduğunu ifade etti. Mali hükümetinin Cezayir Barış Anlaşması'nı feshetmesi ve Rusya destekli Afrika Kolordusu ile ordunun operasyonları, bu iki grubun ideolojik ve askeri anlaşmazlıklarını yerini stratejik ittifaka bırakmasına yol açtı.

Kargın, bu ittifakın sadece Mali hükümeti ve Rus destekli unsurlara karşı değil, aynı zamanda DEAŞ'ın Sahel yapılanmasına karşı da şekillendiğini vurguladı. İki grubun sahadaki koordinasyonunun 2024'ten itibaren arttığı, 2026 yılında ise drone destekli geniş çaplı koordineli taarruzlarla farklı boyutlar kazandığı bilgisi paylaşıldı.

FLA'nın Bağımsızlıktan Özerkliğe Yönelmesi

Kargın, ittifakın karşılıklı tavizlerle şekillendiğini belirterek, FLA'nın bağımsızlık hedefinden vazgeçerek özerklik modeline yöneldiğini açıkladı. Uluslararası toplumun bağımsız devlet kurulmasına onay vermeyeceği kanaatiyle JNIM tarafından ikna edilen FLA'nın, İslami bir yönetim çatısı altında özerklik formülüne razı olduğu ve kendi bölgelerinde şeriat hukukunun uygulanmasını kabul ettiği bilgisi verildi. JNIM ise şehir merkezlerinin yönetimini ortak yürütme teklifinde FLA'nın ağırlık sahibi olmasını kabul etti.

Mali Devlet Otoritesi ve 25 Nisan 2026 Saldırı Dalgası

Fatih Dağ, 25 Nisan 2026 tarihinde gerçekleşen saldırıların sadece güvenlik boyutuyla sınırlı değerlendirilemeyeceğini, ülkenin farklı bölgelerine yayılan çok katmanlı etkilerinin olduğunu dile getirdi. Bu saldırıların devlet kapasitesine yönelik kapsamlı bir sınama teşkil ettiğini belirterek ülke genelindeki güvenlik örgüsünün eş zamanlı olarak test edildiğini aktardı.

Dağ, JNIM ve FLA'nın aynı operasyonel çerçevede yer almasının sahadaki dengeleri değiştirdiğine işaret etti. Bu işbirliğinin daha önce de tarihsel olarak benzer dönemlerde ortaya çıkan pragmatik koalisyon döngüsünün yeni aşaması olduğunu vurguladı. 2012'deki darbeyle başlayan süreçte isyancıların kuzey bölgeleri kontrol altına aldığı belirtilerek mevcut duruma ışık tutuldu.

Saldırılardaki Coğrafi ve Stratejik Önemi

Dağ, saldırıların gerçekleştiği alanların stratejik öneme sahip olduğunu vurgulayarak, Kidal'in Azavad iddiasının sembolik merkezi, Gao'nun kuzeydoğu Mali'nin askeri ve lojistik düğümü olduğunu ifade etti. Ayrıca Bourem Gao-Kidal hattının kilit önemde, Sevare ve Mopti'nin ise ülke içindeki stratejik kavşaklar olduğunu belirtti. Kati ve başkent Bamako'nun ise rejimin güvenliği açısından kritik öneme sahip olduğu belirtildi.

Dağ, saldırıların yalnızca askeri etkilerinin değil, aynı zamanda psikolojik ve ekonomik etkilerinin de olduğunu aktardı. Başkent üzerindeki baskının giderek yoğunlaştığını, JNIM'in önce ekonomik damarları hedef aldığını ve ardından FLA ile birlikte çok cepheli saldırılar düzenleyerek rejimin güvenlik mimarisini zorladığını ifade etti. Bu taktikle devlet otoritesinin zayıflatılmasına, askeri koordinasyon yeteneği ile psikolojik dayanıklılığının aşındırılmasına çalışıldığına dikkat çekti.

Sahel Bölgesinde Güvenlik Dengeleri ve Yeni Kırılma

Mevcut gelişmelerin Sahel bölgesindeki güvenlik dengeleri açısından önemli bir kırılma dönemine işaret ettiğini belirten Dağ, bölgede yeni bir eşik aşılmakta olduğunu ifade etti. Mali'deki çok katmanlı kriz, sadece silahlı saldırılardan ibaret olmayıp, siyasi, sosyolojik ve jeopolitik dinamiklerin bir arada etkili olduğu karmaşık bir yapıyı ortaya koyuyor.