Mardin Artuklu Üniversitesi’nden Kürt Edebiyatı İçin Tarihi “Alexander Jaba Koleksiyonu” Yayınlandı

“Alexander Jaba Koleksiyonu” Mardin Artuklu Üniversitesi ve Kültür Bakanlığı İş Birliğiyle Kitaplaştırıldı

Mardin Artuklu Üniversitesi ile Kültür ve Turizm Bakanlığı arasında gerçekleştirilen ortak çalışma sonucunda, Kürt edebiyatı ve tarihi araştırmalarında büyük önem taşıyan “Alexander Jaba Koleksiyonu” basılı hale getirilerek yayımlandı. 19. yüzyılın ikinci yarısında Erzurum Konsolosu Alexander Jaba tarafından derlenen bu koleksiyon, dijital arşivden çıkarılarak akademik literatüre önemli katkılar sunacak şekilde kitaplaştırıldı.

Koleksiyonun Tarihçesi ve İçeriği

Alexander Jaba Koleksiyonu, Kürt dili araştırmaları açısından kritik bir kaynak olarak kabul edilmektedir. Koleksiyon, 1856-1868 yılları arasında Mele Mahmude Bazidi öncülüğünde Erzurum'da kurulan bir komisyon tarafından derlenmiş ve Kürt edebiyatı klasiklerinin yanı sıra halk edebiyatı ürünlerini kapsamaktadır. Bu eserler, Kürt dili çalışmalarına sağlam bir altyapı sağlamakla birlikte, Kürtçe kültürel mirasın korunması ve araştırılması için benzersiz bir arşiv niteliğindedir.

Projenin Gelişimi ve Akademik Değerleri

Koleksiyonun Türkiye’ye getirilme süreci, 2013 yılında merhum Prof. Dr. Kadri Yıldırım’ın yoğun çabalarıyla başlamış ve dijital ortama aktarılmıştır. 2019’dan itibaren Ahmet Tarhan’ın liderliğinde yeniden hareketlilik kazanan proje, Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Gülşen Orhan’ın girişimleriyle hız kazanmış ve Kültür ve Turizm Bakanlığı ile üniversite arasında yapılan protokol kapsamında tamamlanarak basım aşamasına getirilmiştir. Nihayetinde koleksiyon, 69 dosya ve 39 temel eser olmak üzere toplamda 13 kitap ve 15 cilt şeklinde yayımlanmıştır.

Bilimsel ve Kültürel Önemi

Koleksiyonun *şerefname* gibi önemli eserlerin Kürtçe’ye özgün çevirilerinin yer alması, bu çalışma kapsamında elde edilen en büyük kazanımlardan biridir. Mele Mahmude Bazidi’nin Farsça orijinalini Kurmanci Kürtçesine çevirmesi, Kürt tarih ve edebiyatında önemli bir dönüm noktasıdır. Jaba’nın görevini bıraktığı ve Bazidi’nin vefat ettiği dönemden sonra çalışma aksaklıklar yaşamış olsa da, günümüzde bu koleksiyonun basılı hale getirilmesiyle Kürt dili ve kültürü alanında eşsiz bir başvuru kaynağı oluşturulmuştur.

Akademik Komisyon ve Gelecek Çalışmalar

Mardin Artuklu Üniversitesi Kürdoloji bölümü akademisyenleri tarafından yürütülen kapsamlı çalışmalar sonucunda, koleksiyon hem akademik çevreler hem de halk için erişilebilir hale getirilmiştir. Bu proje, Kürt dilinin ve kültürünün korunması ve bilimsel platformlara taşınması açısından büyük bir adım olarak değerlendirilmektedir. Yaklaşık 160 yıl aradan sonra tamamlanan bu eserler, Kürt edebiyatı ve tarihine ışık tutmaya devam edecektir.