Milli Mücadele'nin Başlangıcı: Mustafa Kemal'in Samsun'a Çıkışı ve Kurtuluşun İlk Ateşi

Mustafa Kemal Paşa'nın Samsun'a Çıkışı ve Milli Mücadele'nin Başlangıcı

30 Ekim 1918'de imzalanan Mondros Mütarekesi'nin ardından, Anadolu'nun çeşitli bölgeleri İtilaf Devletleri tarafından işgal edilmiştir. İzmir Yunanlılar, Adana Fransızlar, Antalya ve Konya İtalyanlar tarafından kontrol altına alınırken, Urfa, Maraş, Antep, Merzifon ve Samsun ise İngiliz askerleri tarafından işgal edilmiştir. Ayrıca, 13 Kasım 1918'de İngiliz donanması İstanbul önlerinde demir atmıştır.

Yurdun kurtuluşu için mücadeleye başlayan Mustafa Kemal Paşa, 3 Kasım 1918'de Yıldırım Orduları Grup Komutanlığı görevinden ayrılarak İstanbul'a dönmüştür. Bölgedeki Rumlar ve İngiliz destekli çeteler, Samsun çevresinde kargaşa çıkarmış ve bu durum İtilaf Devletleri'nin işgal amaçlarını kolaylaştırmıştır. İngiliz Yüksek Komiserliği, 21 Nisan 1919'da İstanbul Hükümeti'ne bölgedeki gerilimi yatıştırması için nota göndererek Rumlara karşı yapılan hareketleri durdurmasını istemiştir.

19 Mayıs 1919: Samsun'a Çıkış

İzmir'in 15 Mayıs 1919'daki işgalinin ardından, Mustafa Kemal 16 Mayıs'ta Bandırma Vapuru ile İstanbul'dan hareket etmiş ve 19 Mayıs'ta Samsun'a ulaşmıştır. İlk olarak Reji İskelesi'nden karaya adım atan Mustafa Kemal'in gelişi, bölgede önemli bir hareketliliğe yol açmıştır. Samsun'da 6 gün kalan Mustafa Kemal, ardından Havza'ya geçerek orada İzmir işgalini protesto eden mitingi organize etmiştir.

Milli Mücadele'nin Anadolu'ya Yayılması

Havza'daki çalışmalar sonucu bölgedeki milli hareketin hız kazanması üzerine İngilizlerin baskıları artmış ve Mustafa Kemal'in 9. Ordu Müfettişliği görevinden alınması sağlanmıştır. Ancak bu süreç, Anadolu'da milli mücadele fikrinin yayılmasını engelleyememiştir. Mustafa Kemal ve arkadaşlarının başlattığı mücadele, Amasya, Erzurum ve Sivas gibi şehirlerde alevlenerek ülkenin dört bir yanına yayılmıştır.

Samsun'un Milli Mücadeledeki Kritik Önemi

Ondokuz Mayıs Üniversitesi öğretim üyesi Prof. Dr. Kaya Tuncer Çağlayan yaptığı değerlendirmede, Mondros Mütarekesi'nin 7. maddesinin işgallerin temelini oluşturduğunu ve Samsun'un Milli Mücadelede kritik bir rol oynadığını vurgulamıştır. Mustafa Kemal'in 9. Ordu Müfettişi olarak görevlendirilmesi ile Anadolu'nun büyük bir kısmı onun denetimi altına girmiş ve Samsun, Anadolu merkezli Milli Mücadele fikrinin hayata geçebileceği yer olarak öne çıkmıştır.

Çağlayan, "Samsun'un Milli Mücadele'deki en önemli rolü, Mustafa Kemal Paşa'yı Anadolu merkezli mücadelede ikna etmiş olmasıdır. Bu açıdan 'kurtaran şehir' ifadesi Samsun için son derece doğru bir tanımdır." ifadelerini kullanmıştır.

Sonuç olarak, Mustafa Kemal Paşa'nın Samsun'a 19 Mayıs 1919'da çıkması, Türk milletinin vatanını koruma mücadelesinin başlangıcı olmuş, Milli Mücadele'nin en önemli dönemi başlatılmıştır. Bu mücadele, 29 Ekim 1923'te Cumhuriyet'in kuruluşuyla taçlanmıştır.