Orta Doğu Gerilimi Küresel Ekonomiye Ağır Darbe Vurabilir: Enerji, Tarım ve Finansal Piyasalar Risk Altında

Orta Doğu’daki Gerilim Ekonomik Büyümeyi Tehdit Ediyor

Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD), Orta Doğu’da artan çatışmaların enerji ve gübre fiyatlarındaki yükselişlerle ekonomik büyüme üzerinde ciddi baskı oluşturduğu uyarısında bulundu. Bankanın son bölgesel ekonomik raporunda, Basra Körfezi’ndeki üretim ve nakliye hatlarındaki bozulmaların enerji maliyetlerini keskin biçimde artırdığı belirtildi.

Enerji Piyasalarında Tarihi Fiyat Dalgalanmaları

Petrol ve doğal gaz fiyatları şu anki seviyelerde yüksek kalmasına rağmen, Basra Körfezi’ndeki tedarik sorunlarının devam etmesi durumunda fiyatların daha da yükselebileceği vurgulanıyor. EBRD analizleri, petrolün varil fiyatının uzun süre 100 doların üzerinde seyretmesi halinde kimyasallar ve metallerde tedarik zinciri sıkıntılarının küresel büyümeyi yüzde 0,4 puan düşürebileceğini ortaya koyuyor.

Aynı senaryoda, küresel enflasyonun da yüzde 1,5 puan civarında artması ve EBRD’nin faaliyet gösterdiği ülkelerde ekonomik büyümenin yüzde 0,4 puana kadar düşürülme riski bulunuyor.

Tedarik Zincirleri ve Gıda Fiyatları Üzerindeki Baskılar

Orta Doğu’daki çatışmalar, tarımsal girdiler ve sanayi üretimi için kritik olan hammadde akışında da kesintilere yol açıyor. Küresel gübre ihtiyacının önemli bir bölümü Hürmüz Boğazı üzerinden seyreden ticaretle karşılanırken, bu bölgedeki aksaklıklar gıda fiyatlarının yükselme riskini artırıyor. Aynı zamanda, alüminyum, kükürt, helyum, petrokimya ürünleri ve plastikler gibi anahtar girdilerdeki tedarik problemleri küresel enflasyona yeni baskılar oluşturuyor.

Körfez Ticaretinin Bölgesel Ekonomilere Etkisi

Körfez İşbirliği Konseyi (GCC) ile olan ticaret, birçok EBRD ülkesinin ekonomileri için kritik öneme sahip olmasına rağmen, İran ile doğrudan ticaret hâlâ sınırlı seviyelerde ilerliyor. Irak gibi Hürmüz Boğazı üzerinden ihracata dayalı ülkeler özellikle risk altında olsa da, bu ülkelerde temel gıda stokları bazı koruyucu işlevler görmektedir.

Turizm ve Finansal Koşullarda Yükselen Riskler

Orta Doğu’yu hedef alan turizm faaliyetleri de çatışmanın etkisiyle zayıflama eğilimi gösteriyor. Bölgedeki gerilim, finansal piyasalar üzerinde baskı yaratarak bazı ülkelerde sermaye çıkışlarının hızlanmasına neden oluyor. Şu an için bu çıkışlar yönetilebilir olsa da, küresel finansal koşulların kötüleşmesi durumunda riskler daha da artabilir.

EBRD’nin Uzman Görüşleri ve Bölgedeki Ekonomik Görünüm

EBRD Başekonomisti Beata Javorcik, Orta Doğu’daki jeopolitik şokların enerji piyasaları, tedarik zincirleri ve finans koşulları üzerinden hızlı ve geniş çaplı etkiler oluşturduğunu belirtti. Enerji fiyatlarındaki yükselişin, özellikle Avrupa’nın imalat sektöründe halihazırda zorlu bir döneme denk geldiğini vurgulayan Javorcik, çatışmanın bölgesel kamu bütçeleri üzerinde yüksek savunma harcamaları ve borç servis maliyetleri nedeniyle ek baskılar yaratabileceğini ifade etti. Ayrıca, çatışma sona erdikten sonra bile ekonomik etkilerin devam etmesinin muhtemel olduğu uyarısında bulundu.