Ortadoğu'daki Balistik Füze Saldırıları Kültürel Mirası Tehlikeye Attı: Uzmanlardan Acil Uyarı

Ortadoğu’daki Savaşın Kültürel Miras Üzerindeki Yıkıcı Etkileri

Ortadoğu bölgesinde devam eden çatışmalar, karşılıklı balistik füze saldırılarıyla yeni bir tehdide dönüşürken, dünya kültürel mirası büyük bir risk altında bulunuyor. Arkeolog Nezih Başgelen, günümüzde kullanılan modern ve süpersonik silahların yol açtığı yüksek basınç dalgalarının, korunmasına ihtiyaç duyulan tarihi sit alanları ve kültürel yapılar üzerinde ciddi zararlar ortaya çıkardığını vurguluyor.

Uluslararası Koruma Mekanizmalarının Yetersizliği

Kültürel ve Doğal Mirası İzleme Platformu Başkanı Nezih Başgelen, mevcut uluslararası anlaşmalar ve platformların, modern silahların yarattığı hasarları engellemede yetersiz kaldığını belirtiyor. Özellikle 1954 yılında Lahey'de imzalanan ve Blue Shield örgütü tarafından desteklenen koruma mekanizmalarının, balistik füze gibi teknolojik ilerlemeler karşısında etkinliğini kaybettiğini ifade ediyor. Başgelen, bu kurumların tarihi alanları papirüs gibi ince korumalara mahkûm ettiğini dile getiriyor.

Başlıca Hasar Örnekleri ve Resmi İzlemeler

Ortadoğu’daki çatışmaların simgelerinden olan Tahran'daki Gülistan Sarayı’nın Aynalı Salonu camlarında geniş çatlaklar oluşmuş, İsfahan’daki Ulu Cami ve Nakş-ı Cihan Meydanı'nın çini kaplamalarında ciddi dökülmeler görülmüştür. UNESCO tarafından izlenen bu zararlar, sadece İran ile kısıtlı kalmayıp İsrail'in Tel Aviv kentindeki "Beyaz Şehir" bölgesinde ve Kudüs'ün Eski Şehir bölgesinde de tespit edilmiştir. Füze önleme operasyonları ve ağır silah kullanımı, bu kültürel bölgelere yönelik yapısal sarsıntı riskini artırmaktadır.

Acil Eylem Çağrısı ve Geleceğe Yönelik Öneriler

Nezih Başgelen, Birleşmiş Milletler, UNESCO ve Blue Shield başta olmak üzere uluslararası kuruluşların bu yeni durumu kapsamlı şekilde analiz edip, yeni koruma stratejileri geliştirilmesi için iş birliği yapması gerektiğini ifade ediyor. Ayrıca kültürel mirasın korunmasının, askeri eğitim programları içine entegre edilmesiyle daha etkili koruma sağlanabileceğine dikkat çekiyor. Başgelen, kültür varlıklarının bulunduğu alanların operatif anlamda "saldırı yasak bölgesi" olarak kabul edilmesinin ve modern silahların teknik özelliklerine uygun savunma stratejilerinin hızla geliştirilmesinin zorunlu olduğunu belirtiyor.