Otizimde Artış ve Ekran Kullanımının Küçük Yaşta Yarattığı Tehlikeler: Uzmanlardan Kritik Uyarı

Otizmin Yaygınlığındaki Artışın Arkasındaki Gerçek Nedenler

Düzce Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk ve Ergen Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Dr. Meryem Seçen Yazıcı, otizm tanısı alan çocuk sayısında ciddi bir artış gözlemlendiğini ifade etti. 2000'li yıllarda her 150 çocuktan birinde görülen otizm, 2022 verilerine göre yaklaşık 31 çocuktan birinde tanılanıyor. Ancak bu artışın sadece otizmin gerçek anlamda yaygınlaşmasından kaynaklanmadığını vurgulayan Yazıcı, tanı yöntemlerinin gelişmesi ve toplumdaki farkındalığın artmasının teşhis oranlarını etkilediğini belirtti.

Tanı Yöntemleri ve Toplumsal Farkındalığın Etkisi

Dr. Yazıcı, otizmin daha doğru ve erken teşhis edilmesini sağlayan gelişmiş yöntemlerin yanı sıra ailelerin ve sağlık çalışanlarının belirtileri daha hızlı fark etmesinin, sayıların yükselmesinde önemli bir rol oynadığını söyledi. Ayrıca eğitim ve sağlık sistemlerinde yapılan taramaların yaygınlaşmasının da bu yükselişte etkili olduğunu belirterek, artışın tek faktörlü olmadığına dikkat çekti.

Kritik Nöroplastisite Döneminde Ekran Kullanımının Riskleri

Teknolojinin küçük yaşta otizme olan etkisini değerlendiren Dr. Yazıcı, özellikle 0-2 yaş arasındaki çocuklarda kontrolsüz ekran maruziyetinin sosyal gelişimi olumsuz etkileyebileceğini vurguladı. Beynin esnek olduğu bu kritik dönemde canlı ve karşılıklı iletişim yerine tek taraflı ekran içeriklerinin tercih edilmesinin, otizm belirtilerinin daha belirgin hale gelmesine yol açabileceğini söyledi. Bu yüzden ekran kullanımında sınırların çok net belirlenmesi gerektiğini ifade etti.

Ekran Süresi ve İçerik Önerileri

Yazıcı, özellikle 0-2 yaş arası çocuklarda ekran kullanımını hiç önermezken, 2-5 yaş arasındaki çocuklar için günde en fazla 1 saat ve mutlaka ebeveyn eşliğinde, etkileşimli içeriklerle kullanım tavsiye etti. Hızlı ve dikkat dağıtıcı videolar yerine, yavaş tempolu, öğretici ve yapılandırılmış içeriklerin tercih edilmesi gerektiğine değindi. Ayrıca ekranın çocukların oyalayıcısı ya da bakıcısı olarak kullanılmasının önüne geçilmesi gerektiğini belirtti.

Teknolojinin Kontrollü ve İşlevsel Kullanımı

Dr. Yazıcı, uygun kullanıldığında teknolojinin faydalı olabileceğini, alternatif iletişim uygulamaları, görsel destekler ve yapılandırılmış eğitim içeriklerinin bazı çocuklar için etkili araçlar olabildiğini söyledi. Ancak bunların istisnai ve kontrollü şekilde uygulanması gerektiğini vurgulayarak, çocukların ana gelişim alanının her zaman insanlarla canlı ilişkiler kurulması olduğunu sözlerine ekledi.