Parlamentolar Arası Birlik 152. Genel Kurulu İstanbul Deklarasyonu ile Barış ve Adalet Vurgusunu Güçlendirdi

Parlamentolar Arası Birlik 152. Genel Kurulu İstanbul'da Tamamlandı

İstanbul'da düzenlenen Parlamentolar Arası Birlik'in (PAB) 152. Genel Kurul Toplantısı, yayınlanan İstanbul Deklarasyonu ile sona erdi. Zirveye dünyanın dört bir yanından 115 parlamentodan temsilciler katıldı. Toplantının son gününde; barışın tesisi, küresel ekonomik sorunlar ve Orta Doğu'daki krizlere çözüm önerileri içeren karar taslakları Genel Kurul tarafından onaylandı.

İstanbul Deklarasyonu: Barış, Adalet ve Gelecek Nesiller İçin Umut

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanı Numan Kurtulmuş'un yönettiği kapanış oturumunda, "Gelecek Nesiller için Umudu Yeşertmek, Barışı Sağlamak ve Adaleti Temin Etmek" temalı İstanbul Deklarasyonu oy birliğiyle kabul edildi. Deklarasyonda, artan silahlı çatışmalar, jeopolitik gerilimler, uluslararası hukuk ihlalleri ile terörizm tehdidinin yanı sıra toplumsal kapsayıcılığın önemine dikkat çekildi.

Yeni teknolojilerin, dezenformasyonun ve iklim değişikliğinin yarattığı zorluklara da vurgu yapılan deklarasyon, diyalog ve diplomasinin güçlendirilmesi gerekliliğini ortaya koydu. Ayrıca barışın güç kullanılarak sağlanabileceği anlayışının yaygınlaşması konusundaki kaygılar dile getirildi. Deklarasyonda cezasızlık kültürünün istikrarsızlığı derinleştirdiği ve hesap verebilirliğin sağlanmasının önemine işaret edildi.

Sivillerin Korunması ve Uluslararası Hukuka Tam Uyum Çağrısı

İstanbul Deklarasyonu, çatışma bölgelerinde sivillerin korunmasının öncelikli olması gerektiğini ve uluslararası insancıl hukuka tam riayet edilmesini zorunlu kılıyor. Fiji Parlamentosu Başkanı Filimone Jitoko'nun genel kurulda yaptığı konuşmada, parlamentoların hükümetleri bu standartlara uyum konusunda denetleme rolünü üstlenmesi beklentisi vurgulandı.

Jitoko, günümüzün artan çatışmalar, hukuki ihlaller, demokratik kurumlarda zayıflama, terör ve aşırıcılık gibi tehditlerle şekillendiğini belirterek, barış, hukuk üstünlüğü ve insan hakları temelli çok taraflı işbirliğinin önemini bir kez daha teyit ettiklerini ifade etti. Toplumsal çeşitliliğin ve engelli haklarının korunması, halkın gerçek temsilinin sağlanması gibi temel ilkeler de kabul edildi.

Gelecek Nesiller İçin Sürdürülebilir ve Kapsayıcı Politikalar

Namibya Ulusal Meclisi Üyesi Bertha Nghifikwa, kararların gelecek nesillerin hayatını şekillendireceğinin farkında olduklarını belirtti. Yoksulluk, eşitsizlik ve kutuplaşmanın kökenine inerek, insan odaklı güvenlik politikaları ve iklim direncinin artırılması amaçlanıyor. Yeni teknolojilerin kötüye kullanım risklerinin önüne geçmek için parlamenter denetimin artırılması, teknolojik gelişmelerin etik, şeffaf ve insan kontrolünde ilerlemesinin sağlanması gündemde yer aldı.

Genel Kurulda Kabul Edilen Karar Tasarıları ve Komite Çalışmaları

152. Genel Kurul'da, barış inşası ve sürdürülebilir kalkınma konularında önemli kararlar kabul edildi. Barış ve Uluslararası Güvenlik Daimi Komitesi tarafından çatışma sonrası yönetim mekanizmalarına ilişkin bir karar tasarısı onaylandı. Sürdürülebilir Kalkınma Daimi Komitesi ise korumacı politikalara karşı tedbirler öngören karar tasarısını hayata geçirdi. Ayrıca Orta Doğu başta olmak üzere kriz bölgelerindeki ateşkes süreçlerinin desteklenmesi amacıyla acil gündem maddesi kabul edildi.

Ticaret ve Vergi Alanında İşbirliği Önerileri

Napalli parlamenter Anjan Shakya'nın aktardığı bilgilere göre, Sürdürülebilir Kalkınma Komitesi ticaret korumacılığını önleme, tarifeleri azaltma ve vergi kaybını engellemeye yönelik çalışmalar yürütmektedir. Komitenin sunduğu tavsiye kararları, 22 parlamentodan gelen 140 değişiklik önerisiyle zenginleştirilerek başarıyla tamamlandı. Bu kararlar, uluslararası ticaretin ekonomik kalkınma ve yoksulluğun azaltılmasında kritik rol oynadığını vurgulamaktadır.

Demokrasi ve İnsan Hakları Komitesinden Engelli Hakları ve Yapay Zeka Çalışmaları

PAB Demokrasi ve İnsan Hakları Daimi Komitesi Üyesi Farida İlimi Haddouche, engelli bireylerin haklarının geliştirilmesi ve toplumun tüm alanlarına eksiksiz katılımının sağlanmasının gerekliliğini dile getirmiştir. Ayrıca yapay zekanın hızlı gelişimi sonucu kurumlar üzerindeki baskının arttığına dikkat çekerek, parlamentoların yapay zekayı toplumsal çıkarlar doğrultusunda düzenlemesi gerektiğini belirtmiştir.

153. PAB Genel Kurulu 2026'da Tanzanya'da Yapılacak

Kapanış töreninde 2026 Ekim ayında Tanzanya'da 153. Genel Kurulun gerçekleştirileceği açıklandı. Tanzanya Ulusal Meclis Başkan Vekili Daniel Sillo, ülkelerinde barış ve etnik çeşitliliğin uzun yıllardır sürdüğünü vurgulayarak, katılımcıların sorunsuz ülkeye giriş yapabilmesi için vize kolaylıkları sağlanacağını bildirdi.

Veda ve Kapanış

Toplantıda PAB Genel Sekreteri Martin Chungong’un görev süresinin sona ermesi nedeniyle bir veda töreni düzenlendi. Zirve, hem PAB Marşı hem de İstiklal Marşı'nın okunmasının ardından TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş'un kapanış konuşmasıyla sona erdi.