Sahra Çölü’nden Gelen Yoğun Çöl Tozu Türkiye ve Akdeniz’i 10 Gün Boyunca Etkileyecek

Sahra Çölü Kaynaklı Çöl Tozu Taşınımı 10 Gün Sürecek

İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi İklim Bilimi ve Meteoroloji Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hüseyin Toros, Sahra Çölü’nden kaynaklanan yoğun çöl tozu taşınımının bugünden itibaren 10 gün boyunca Türkiye ve Akdeniz Havzası üzerinde etkili olacağını bildirdi. Türkiye, Kuzey Afrika’daki Sahra Çölü gibi geniş kurak bölgelerden atmosfere karışan ince mineral tozlarının rüzgarlar aracılığıyla taşınması sebebiyle dönem dönem çöl tozuna maruz kalabilmektedir.

Türkiye ve Çöl Tozu Taşınımının Coğrafi Etkileri

Her yıl Sahra Çölü’nden atmosfere yaklaşık 180 milyon ton mineral tozu karışmakta ve bu tozlar rüzgarlarla Avrupa, Akdeniz, Atlas Okyanusu ve Amerika kıtasına kadar ulaşabilmektedir. Prof. Dr. Hüseyin Toros’un açıklamalarına göre, çöl tozu özellikle bahar aylarında Türkiye'de daha belirgin şekilde etkili olurken, sıcak ve kuru hava koşulları toz partiküllerinin yüksek atmosferde uzun süre kalmasını sağlamaktadır.

Hava Kalitesi ve Sağlık Üzerindeki Riskler

Toros, meteorolojik tahmin modelleri ışığında Türkiye ile Akdeniz Havzasının önümüzdeki 10 gün boyunca yoğun çöl tozu taşınımının etkisi altında kalacağını ifade etti. İstanbul’un batıdan gelen tozlar nedeniyle öncelikli risk altındaki şehirlerden biri olduğunu belirtti. Taşınım batı bölgelerden başlayarak ülke genelinde hava kalitesinde düşüşlere neden olacaktır. Çöl tozunun yurdumuzu 18 Mayıs Pazartesi gününden itibaren terk etmesi beklenmektedir.

Çöl tozları, astım, bronşit, KOAH ve alerjik solunum yolu rahatsızlığı olan kişiler için risk teşkil etmektedir. Özellikle yaşlılar, çocuklar ve kronik hastalar bu süreçte uzun süre dış ortamda kalmaktan kaçınmalıdır. Atmosferdeki ince partiküllerin akciğer sağlığı üzerinde olumsuz etkileri bilimsel araştırmalarca da desteklenmektedir.

Ekosistem ve Doğal Taşıyıcı Olarak Çöl Tozları

Çöl tozlarının sadece hava kirliliğine neden olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Toros, bu mineral parçacıklarının ekosistem için doğal bir taşıyıcı işlevi gördüğünü belirtti. Sahra Çölü’nden taşınan tozların yüksek oranda demir, fosfor ve diğer mineraller içerdiği, bu tozların okyanus planktonlarını ve tropikal ormanları beslediği ifade edildi. Yapılan araştırmalar; Sahra kaynaklı tozların Amazon yağmur ormanlarının fosfor ihtiyacının önemli bir bölümünü karşıladığını göstermektedir.

Önlemler ve Uyarılar

Prof. Dr. Toros, çöl tozu taşınımı dönemlerinde hava kalitesi verilerinin yakından takip edilmesi gerektiğini söyledi. Hava kalitesi indeksinde kırmızı, mor ve kahverengi seviyeler görüldüğünde vatandaşların mümkün olduğunca dışarıda uzun süre kalmaması, fiziksel aktiviteyi azaltması ve solunum hastalarının maske kullanması gerektiği ifade edildi. Ayrıca, çamurlu yağış sonrası araçların yıkanması gibi temizlik önlemlerinin de alınması önem taşımaktadır. Hassas grupların meteorolojik ve sağlık uyarılarını dikkate alması gerektiği vurgulandı.