Sapanca Gölü Çevresinde 112 Bitkinin Geleneksel Kullanımları Akademik Projeyle Belgelendi

Sapanca Gölü Yöresindeki Bitkilerin Geleneksel Kullanımları Araştırıldı

Sakarya Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü öğretim üyesi Doç. Dr. Mehmet Sağıroğlu ile lisans öğrencisi Neşe Başar tarafından yürütülen çalışma, Sapanca'nın bitkisel etnobotanik mirasını detaylı şekilde ortaya koydu. TÜBİTAK tarafından desteklenen projede, Sapanca Gölü çevresindeki 11 farklı bölgede yaşayan 55 yaş ve üzeri 52 kişiyle yapılan görüşmeler ve 17 arazi araştırması sonucunda 112 bitkinin yöresel adları ve kullanım şekilleri belgelendi.

Bitkilerin Morfolojik İncelemesi ve Kültürel Mirasın İzlenmesi

Proje kapsamında toplanan bitkiler, Doç. Dr. Sağıroğlu'nun danışmanlığında morfolojik özelliklerine göre sınıflandırıldı ve Türkiye Florası başta olmak üzere bilimsel kaynaklardan yararlanılarak teşhisleri yapıldı. Yöre halkının bitkileri tıbbi, gıda ve diğer amaçlarla kullanma yöntemleri titizlikle kayıt altına alınarak, geleneksel bilgi birikimin korunması ve sürdürülebilir hale getirilmesi amaçlandı.

Bölgedeki Bitki Çeşitliliğinin Önemi ve Geleneksel Bilginin Korunması

Çalışmada 48 farklı familyaya ait olan 112 bitkinin, 48'inin tıbbi amaçlı, 49'unun hem tıbbi hem gıda amaçlı ve 15'inin ise farklı alanlarda kullanıldığı tespit edildi. Doç. Dr. Sağıroğlu, Anadolu’nun zengin kültürel yapısı nedeniyle Sapanca gibi bölgelerde yaşayan halkın doğal bilgi birikiminin tespit edilip korunmasının önemine vurgu yaptı; aksi halde bu kültürlerin kaybolma riskiyle karşı karşıya olduğunu belirtti.

Genç Araştırmacının Görüşleri ve Etnobotanik Çalışmanın Geleceğe Katkıları

Neşe Başar, etnobotaniğin halkın bitkilerle olan ilişkisini bilimsel temelde inceleyen önemli bir alan olduğunu belirtirken, Sapanca'nın yüksek bitki çeşitliliği nedeniyle seçildiğini açıkladı. Yöresel bitkilerin hangi hastalıklarda kullanıldığını ve hangi bitki kısımlarından faydalanıldığını detaylandırarak, geçmişten gelen bilgilerin dokümantasyonunun kritik olduğunu vurguladı. Başar, kayıt altına alınan bilgiler sayesinde özellikle endemik türlerin sağlık ve ilaç alanında büyük katkılar sağlayabileceğine dikkat çekti.

Uygulamalı Örnekler ve Kayıtların Önemi

Başar, araştırma sırasında halk arasında kullanılan zakkum bitkisinin egzama tedavisinde, soğan bitkisinin ise uçuk tedavisinde şifa sağladığı yönündeki halk bilgilerini ek bilimsel çalışmalarla destekleyerek belgeledi. Geleneksel bilgilerin yazılı hale getirilmesinin sürdürülmesi gerektiğini ifade eden araştırmacı, bu dokümantasyonun gelecek kuşaklara aktarılması ve insanlığa katkı sağlaması açısından büyük önem taşıdığını söyledi.