Soma Faciasının 12. Yılında “Karabaht” Çizgi Filmi: Türkiye’nin Kömür Politikalarına Eleştirel Bakış

140journos, Soma Faciasının 12. Yılında “Karabaht” Çizgi Filmiyle Enerji Politikalarını Sorguluyor

140journos ekibi, Türkiye tarihinin en büyük madencilik faciası olan Soma kazasının 12. yıl dönümünde hazırladığı “Karabaht” adlı animasyon filmi izleyiciyle buluşturdu. Beyoğlu’nda düzenlenen ön gösterimde yalnızca 301 madencinin anılmasıyla kalınmadı, aynı zamanda ülkenin kömüre dayalı enerji politikalarının neden olduğu çevresel ve insani sorunlar yeniden tartışmaya açıldı.

Soma Maden Faciası ve Kömürün Toplumsal Yansımaları

13 Mayıs 2014’te meydana gelen Soma faciası, 301 madencinin hayatını kaybetmesiyle Türkiye Cumhuriyeti tarihinin en büyük iş kazası olarak kayıtlara geçti. “Karabaht” filmi, madenci bir babanın çocuğunun gözünden kömür madenlerinin bulunduğu kentlerdeki yaşam koşullarını anlatmakta ve kömürün sadece ekonomik bir malzeme değil, derin toplumsal etkileri olan bir mesele olduğunu vurgulamaktadır.

Filmin adı, facianın ardından “432 çocuk baba diye kara toprağa sarılıyor” diyen bir annenin ifadesinden esinlenmiştir. Bu yapımda, kömürün bir kader değil, siyasi ve ekonomik tercihler neticesinde ortaya çıkan bir risk olduğuna dikkat çekilmektedir. İzleyici, “Bir ülke enerjisini insanların hayatıyla mı ödemek zorunda?” sorusuyla yüzleşmeye davet edilmektedir. Seslendirmeyi ise genç oyuncu Azad Yağız Onat gerçekleştirmektedir.

“Karabaht” Adil Dönüşüm ve Gelecek Perspektifini Tartışıyor

Beyoğlu’ndaki ön gösterim sırasında yapılan açıklamada, filmin sadece bir anma vasıtası olmadığı, aynı zamanda Türkiye’nin kömüre dayalı enerji sisteminden çıkışı için adil dönüşüm çağrısı barındırdığı belirtildi. Tasarım ekibi, “Karabaht”ın hayali bir kent gibi görünse de, Soma’dan Yatağan’a, Amasra’dan Afşin’e kadar pek çok kömür bölgesinin ortak hikayesini temsil ettiğini aktardı.

Açıklamada, “Bir çocuğun dünyasında kömürün yarattığı karanlığı umutla değiştirecek bir çıkış yolu arıyoruz. Film, mizahi unsurlardan arındırılmış dramatik bir anlatım formunda sunuluyor” ifadeleri yer aldı.

Greenpeace Türkiye’den Kömürden Çıkış Vurgusu

Gösterime katılan Greenpeace Türkiye İklim ve Enerji Kampanyaları Sorumlusu Emel Türkay Alpay, Soma’nın anılmasının yalnızca yas tutmakla kalmaması gerektiğini vurguladı. Alpay, kömürden çıkışın hem ekonomik hem de çevresel açıdan zorunlu olduğunu belirterek, “Daha farklı bir enerji yolu mümkündür ve bu yol insan hayatlarının feda edilmesini gerektirmez” dedi.

Kömür Politikalarının İnsan Sağlığı ve Çevre Üzerindeki Ağır Maliyeti

Gösterim sonunda sunulan veriler, kömür politikalarının neden olduğu ağır tablonun altını çizdi. İSİG Meclisi kayıtlarına göre 2013-2025 yılları arasında maden işkolunda 1267 işçi yaşamını yitirirken, 1965-2020 arasında kömürlü termik santrallerin yaklaşık 200 bin erken ölüme ve milyonlarca hastane başvurusuna sebep olduğu bildirildi.

Türkiye’de elektrik üretiminin yaklaşık üçte biri kömürden sağlanırken, bu üretimde büyük oranda ithal kömür kullanılmaktadır. Öte yandan yenilenebilir enerji kaynakları hızla artış göstermekte; 2025 verilerine göre rüzgar ve güneş enerjisinin elektrik üretimindeki payı yüzde 22’ye ulaşarak, yerli kömür üretiminin önüne geçmiştir.

Uzmanlar, Türkiye’nin 2030 yılına kadar kömürlü termik santrallerden çıkması halinde yüz binlerce erken ölüm ve hastalık vakasının engellenebileceğini, aynı zamanda hava kirliliğinin ekonomik maliyetlerinde trilyonlarca liralık tasarruf sağlanabileceğini ifade etmektedir.

“Karabaht” ile Enerji ve Adil Dönüşüm Tartışmaları Canlandırılıyor

“Karabaht” çizgi filmi, kömür bölgelerinde yaşayanların günlük yaşamını ve geleceğe dair umutlarını, bir çocuğun gözünden anlatarak, enerjide adil dönüşüm konusunu toplumsal gündeme taşımaktadır. Film, kömürün ekonomik bir tercih olmasının yanı sıra, insan hayatı ve çevre üzerindeki ağır sonuçlarını yeniden görünür kılmaktadır.