Sosyal Medya Algoritmaları Dijital Kumar Makineleri Gibi Çalışıyor: Çocuk ve Ergenlerde Bağımlılık Tehlikesi

Sosyal Medya Algoritmaları ve Bağımlılık Etkisi

İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı Uzmanı Dr. İlyas Kaya, sosyal medya platformlarında kullanılan algoritmaların, kullanıcıları bağımlı kılmak üzere tasarlanmış dijital kumar makineleri mantığıyla işlediğini belirtti. Gelişen dijital teknolojilerle birlikte, özellikle ABD ve Çin merkezli sosyal medya şirketleri, kullanıcıların platformlarda geçirdiği süreyi artırmak için karmaşık algoritmalar geliştiriyor.

Algoritmaların Psikolojik Etkileri

Dr. Kaya, sosyal medya algoritmalarının kullanıcıların ilgi alanlarını analiz ederek duygusal tepki yaratan içerikleri önceliklendirdiğini ve bu sayede kullanıcıların platformda uzun süre kalmasının sağlandığını vurguladı. Bu durum, sonsuz kaydırma özelliği ile birleştiğinde, kullanıcıları adeta bir dijital girdaba çekiyor. Algoritmalar, bireylerin merak, onaylanma ihtiyacı gibi psikolojik zaaflarını kullanarak platformda kalmalarını sağlamakta ve böylece sosyal medya şirketlerine reklam geliri olarak büyük kazançlar sağlanmaktadır.

Çocuk ve Ergenlerde Ortaya Çıkan Psikiyatrik Sorunlar

Aşırı sosyal medya kullanımının çocuk ve ergenlerde majör depresyon, anksiyete bozuklukları, uyku düzensizlikleri, dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu, yeme bozuklukları ve siber zorbalık gibi ciddi psikiyatrik sorunlara yol açtığını ifade eden Dr. Kaya, bu sorunların gelişmekte olan kimlik ve kişilik üzerinde olumsuz etkileri bulunduğunu söyledi. Ayrıca sosyal medyada sürekli olarak başkalarından onay alma ihtiyacı ve mükemmel hayat algısı, gençlerin psikolojik kırılganlıklarını artırıyor.

Yasaklar ve Kısıtlamaların Gerekliliği

Dr. Kaya, 16 yaşından küçükler için sosyal medya erişimlerinin kısıtlanmasının bilimsel temellere dayandığını belirterek, dijital bağımlılıkla mücadelede yasakların, denetimlerin ve sınırlamaların kaçınılmaz olduğunu ifade etti. Dijital ortamların hayatın ayrılmaz bir parçası haline gelmesiyle birlikte, ailelerin çocuklarına yaş ve gelişim seviyelerine uygun sosyal medya kullanımı öğretmesi gerektiğini vurguladı.

Bağımlılıkla Mücadelede Öneriler

Bağımlılıkla mücadelede en önemli adımın çocukların küçük yaşlarda ekran ve sosyal medya maruziyetinin azaltılması olduğunu belirten Dr. Kaya, sosyal medya bildirimlerinin kapatılması, uygulama kullanım sürelerinin sınırlandırılması ve telefonların uyku alanlarından uzak tutulması gibi pratik tedbirlerin faydalı olduğunu söyledi. Ayrıca, çocukların ve gençlerin gerçek hayatta keyif aldıkları, doğal ve yavaş dopamin ödülleri sağlayan aktivitelerin teşvik edilmesi gerektiğini ifade etti.

Gençlerde Sürekli Çevrimiçi Olma İhtiyacı ve Anksiyete

Dr. Kaya, sosyal medyanın gençlerde düşük özgüven, depresyon ve gelişmeleri kaçırma korkusuna (FOMO) neden olduğunu açıkladı. Gençlerin hala gelişmekte olan beyin yapıları sebebiyle algoritmaların manipülatif etkilerine karşı savunmasız olduğunu ve sosyal medya sınırlarının geliştirilmeden bu risklerin devam edeceğini belirtti. Uzun vadede yasal ve sosyal denetimlerin gençlerin sağlığını korumada kritik rol oynayacağı öngörülüyor.