Trump'tan Çin'e İran ve Hürmüz Boğazı İtirafı: Şi Cinping Askeri Destek Vermeyecek

Trump'tan Çin'e İran'a Askeri Destek Vermeme Sözü

ABD Başkanı Donald Trump, Çin ziyaretinde Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'in, ABD-İran gerilimi sürecinde Tahran'a askeri yardım sağlamayacağına dair söz verdiğini iddia etti. Trump, Pekin'de yaptığı açıklamada Şi'nin askeri ekipman satışını reddettiğinin önemli bir gelişme olduğunu ifade etti.

Hürmüz Boğazı'nın Güvenliği ve Enerji Akışı

Trump, Çin liderinin küresel enerji sevkiyatı açısından kritik önemdeki Hürmüz Boğazı'nın açık kalmasına destek verdiğini belirtti ancak somut bir eylem planının şu anda açıklanmadığını söyledi. Öte yandan, Çin'in hâlen İran petrolü alımına devam ettiğini de vurguladı.

İran'ın Nükleer Silah Sahipliği Konusunda Mutabakat

Beyaz Saray'dan yapılan resmi açıklamaya göre, Trump ve Şi, İran'ın nükleer silaha ulaşmaması gerektiği konusunda aynı görüşte buluştu. Bu önemli mutabakat toplantının gidişatına olumlu yansıdı.

Temel Anlaşmazlıklarda Somut İlerleme Sağlanamadı

Zhongnanhai görüşmelerinde Trump, Şi ile birçok sorunun çözüldüğünü söylese de detay vermedi. ABD Başkanı, Çin'in 200 Boeing uçağı siparişi ve ABD tarım ürünleri ile enerji alımlarını artırma taahhüdünü paylaştı ancak Çin kanadından resmi bir doğrulama henüz yapılmadı.

İki günlük görüşmelerde ticaret, Tayvan ve İran konularında somut adımlar atılamadı. ABD, yapay zeka ve yeni ticaret mekanizmaları geliştirmek için çalışma başlatacağını açıkladı.

ABD-Çin Arasında Yeni Ticaret Kurulu ve Tarife İndirimi

ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer, Çin'in ABD tarım ürünlerinde milyarlarca dolar seviyesinde ek ithalat yapmasının beklendiğini söyledi. Ayrıca, tarifeleri izlemek için ortak "Ticaret Kurulu" kurulacağı bilgisini verdi.

Yapay Zeka Güvenliğinde İşbirliği Planları

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, Washington ve Pekin'in yapay zeka alanında güvenlik önlemleri üzerinde görüşmelere başlama kararı aldığını açıkladı. Amaç, saldırganların güçlü yapay zeka modellerine erişimini engellemek ve koruma mekanizmaları oluşturmak olarak belirlendi. Bessent, ABD'nin Çin karşısında teknolojik üstünlüğünü korumasının kritik olduğunu vurguladı.

Tayvan ve Tukidides Tuzağı Uyarıları

Şi Cinping, Trump'ı Pekin'deki yüksek güvenlikli Zhongnanhai yerleşkesinde ağırlarken, iki lider ilişkileri yeni bir “stratejik istikrar” aşamasına taşıma gerekliliğini dile getirdi. Şi, Tayvan meselesinin yanlış yönetilmesinin tehlikeli sonuçlara yol açabileceği uyarısında bulundu ve “Tukidides Tuzağı” kavramını tekrar gündeme getirdi. Trump ise Şi'nin ABD'nin gerilemekte olduğu yorumu hakkında Biden yönetimine eleştiri olarak değerlendirdi.

İnsan Hakları Konusu Görüşmede Arka Planda Kaldı

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, görüşmelerde Hong Konglu tutuklu Jimmy Lai ve siyasi mahkumlar konusunun gündeme getirildiğini belirtti ama Çin’den herhangi bir taviz sinyali alınmadı. Bu zirve, ABD başkanının yaklaşık on yıl sonra Çin’e gerçekleştirdiği ilk resmi ziyaret olarak önem taşıyor ve ilişkilerde kontrollü yönetim çabalarının sürdüğü bir dönemde yapılıyor.

Kritik Görüşmeler Son Gününde

Pekin’deki iki günlük zirve devam ederken, Trump'ın Washington'a dönmeden önce son temasları gerçekleştirdiği bildirildi. Görüşmeler tamamlanmamış olmakla birlikte, karşılıklı diyaloğun ilerletilmesi yönünde işaretler bulunuyor.