TÜRİB 2026 İçin 12 Milyon Ton İşlem Hedefliyor: Lisanslı Depo Kapasitesi 14,2 Milyona Ulaştı

TÜRİB'in İşlem Hacmi Hızla Büyüyor

Türkiye Ürün İhtisas Borsası (TÜRİB) Genel Müdürü Ali Kırali, 2025 yılında 9,9 milyon tona ulaşan işlem hacminin 2026'da 12 milyon tona çıkmasının beklendiğini belirtti. Yılın ilk üç ayında ise 2,2 milyon tonluk işlem gerçekleştirildi.

Elektronik Ürün Senedi ve Vadeli İşlem Sözleşmeleri

Kırali, TÜRİB'in ana faaliyet alanının Elektronik Ürün Senedi (ELÜS) ticareti ile bu senetlere dayanan vadeli işlem sözleşmelerinin ticareti olduğunu vurguladı. Piyasanın yüzde 95'lik işlem hacmi arpa, buğday ve mısır ürünlerine aitken, diğer ürünlerin işlem payını artırmak için çalışmalar devam ediyor.

Lisanslı Depoculukta Önemli Artış

Lisanslı depolardaki ürünler TÜRİB'de ticarete konu oluyor ve bu alanda sektörde ciddi büyüme yaşandı. 2011 yılında açılan ilk lisanslı depo ile başlayan süreç, 2019'da 4 milyon ton depolama kapasitesinden bugün 14,2 milyon tona yükselerek sektörün kapasitesini üç katından fazla büyüttü. Türkiye'nin yıllık hububat üretiminde yaklaşık yüzde 40 oranında ürün lisanslı depolarda muhafaza edilebiliyor.

Orta ve Uzun Vadeli Kapasite Hedefleri

Kırali, lisanslı depoculuk kapasitesinin orta vadede 18 milyon tona, uzun vadede ise başvuruda bulunanlar ile 25 milyon tona çıkarılmasının hedeflendiğini bildirdi. Bu gelişmeler piyasanın altyapısını güçlendirmeye yönelik önemli adımlar olarak değerlendiriliyor.

İşlem Hacmi ve Yatırımcı Sayısı

Geçen 7 yılda toplamda 402 milyar liralık işlem gerçekleştirildiğinin altını çizen Kırali, işlem tonajının 60 milyon tona ulaştığını ifade etti. Borsada 1,5 milyonu aşkın ELÜS alım-satım işlemi yapılırken, işlem hacminin çoğunluğunu buğday, mısır, arpa ve ayçiçeği oluşturuyor. TÜRİB’de yaklaşık 270 bin yatırımcı bulunuyor.

Altyapı ve İşbirlikleri

Türkiye genelinde 263 lisanslı depo olmak üzere 7 ürün piyasası aracı kurumu, 11 takas merkezi ve 108 ticaret borsası faaliyet göstermektedir. TÜRİB ayrıca uluslararası işbirlikleri ile piyasasının güvenilirliğini ve etkinliğini artırmayı sürdürüyor.

Yeni Projeler ve Katılım Bankaları İçin Altyapı

Yılın ikinci yarısında TÜRİB Vadeli İşlem Piyasası Projesi’nin devreye alınması planlanmaktadır. Katılım bankalarının fonlama işlemleri için geliştirilen Teverruk Piyasası Projesi ise henüz bazı vergisel engeller sebebiyle tamamlanamamıştır. Hazine ve Maliye Bakanlığı ile yapılan işbirliğiyle bu çözümlemelerin yıl içerisinde tamamlanarak Türkiye'nin İslami finans piyasasında etkin bir merkez olması hedeflenmektedir.

Gıda Güvenliği ve İklim Krizi

Kırali, iklim krizi, savaşlar ve pandemi gibi küresel sorunların etkisiyle gıda güvenliğinin giderek önem kazandığını belirterek, üretimin çok değerli hale geldiğini söyledi. Lisanslı depoların güvenilir ve denetlenen yapısı sayesinde tarımsal ürünlerin yüzde 40'ının fire vermeden saklanmasının mümkün olduğu vurgulandı.

Hürmüz Boğazı'nın Etkileri ve Fiyat Politikaları

Hürmüz Boğazı'nda yaşanan gelişmelerin gübre ve mazot fiyatları üzerinde etkili olabileceğini ifade eden Kırali, tarımdaki müdahalelerin daha çok fiyatlar yerine doğrudan girdi maliyetlerine yönelik olması gerektiğini savundu. Böylece çiftçilerin girdi maliyetlerinin sübvanse edilmesiyle fiyat dalgalanmalarının sınırlanabileceği belirtildi.

2024 İlk Çeyrek Başarılı Sezonun Habercisi

Geçtiğimiz dönemde yaşanan zirai donun olumsuz etkilerine rağmen 2024'ün şubat ve mart ayları verimli geçti. TMO'nun piyasalardaki hareketliliği ve olumlu hava koşulları beklentileri artırdı. Ali Kırali, Türkiye'nin önümüzdeki dönemde üretim açısından yeterli kalacağını ve savaş koşullarının kısa-orta vadede tarım piyasasını olumsuz etkilemeyeceğini söyledi.

İşlem Hacmi Artışı ve Ürün Dağılımı

2024 yılında işlem hacmi 7,4 milyon ton iken, 2025 yılında bu rakam 9,9 milyon tona kadar yükseldi. 2026 için hedeflenen 12 milyon ton işlem hacmi ile sektörün büyüme trendini sürdüreceği öngörülüyor. İşlemlerin yoğunluğu yaz aylarında artarken, buğday, arpa ve mısır işlemleri piyasanın ağırlığını oluşturuyor.