Türkiye Ekonomisi ABD-İsrail-İran Savaşıyla Nasıl Etkilenir? Uzman Ekonomist Hakan Kara’dan Kritik Değerlendirme

Türkiye Ekonomisinin Güçlü ve Zayıf Yanları

Bilkent Üniversitesi Öğretim Üyesi ve eski Merkez Bankası başekonomisti Hakan Kara, Türkiye ekonomisinin mevcut durumda bazı avantajlara sahip olduğunu vurguladı. Kamu ve özel sektör borçluluğunun düşük, bütçe açığının yüzde 3’ün altında olması, büyümedeki ani duruşları yumuşatabilecek manevra alanı sağlıyor. Ayrıca bankacılık sektörü güçlü ve temkinli yönetiliyor, şirketler çevik yapıya sahip. Merkez Bankası, altın fiyatlarındaki artışın da etkisiyle önemli rezerv birikimi gerçekleştirdi. Faiz seviyelerinin oranı, lirayı orta şiddetteki ekonomik şoklara karşı koruyacak düzeyde bulunuyor. Yabancı yatırımcıların swap pozisyonunun Rahip Brunson krizi dönemine göre düşük olması da finansal dayanıklılığı artırıyor. Bu gelişmeler Türkiye’nin jeostratejik konumunu pekiştirerek güvenli ülke algısını güçlendirebilir.

Enerji Bağımlılığı ve Enflasyon Sorunları

Enerji ithalatındaki yüksek bağımlılık, Türkiye ekonomisinin önemli zayıf yönlerinden biri olarak ön plana çıkıyor. Özellikle petrolle ilişkili gübre gibi temel hammaddelerde ithalat bağımlılığı yüzde 65-70 oranlarında seyrediyor. Enflasyonun halen yüksek seviyede bulunması ve bu şokun kritik bir döneme denk gelmesi ekonomik baskıyı artırıyor. Eğer petrol fiyatları önümüzdeki üç ay boyunca yüksek seviyelerde kalmaya devam ederse, enflasyonun düşüşü konusundaki güven iyice azalacak. Bu durumun, daha önce eleştirilen enflasyonla mücadelede yavaş hareket edilmesinin yanlışlığını da net bir biçimde ortaya koyduğu ifade ediliyor.

Savaşın Ekonomik Etkileri ve Baş Etme Stratejileri

Mevcut savaş, Türkiye’nin zaten artmakta olan cari açığı daha da büyütebilecek risk taşıyor. Öncesinde cari açık 35 milyar dolar seviyesine yaklaşırken, savaşın kalıcı etkisi ile 50 milyar doları aşması bekleniyor. Sermaye girişlerinin yavaşlaması ve artan dolarizasyon eğilimi, bu açığın finansmanını zorlaştırıyor. Bu zorlukla başa çıkabilmek için iki seçenek bulunuyor: Merkez Bankası rezervlerini kullanmak ya da ekonomik büyümede belirgin bir yavaşlamayı kabul etmek. Bu durum, ekonomik politika yapıcıları önemli kararlar almaya mecbur bırakıyor.

Geleceğe Yönelik Risk ve Beklentiler

Hakan Kara, savaşın kısa sürmesi ve petrol fiyatlarının 3-6 ay içinde tekrar 70-80 dolar seviyelerine inmesi durumunda Türkiye’nin durumu ufak hasarla atlatabilecek manevra alanına sahip olduğunu belirtti. Ancak bu kısa sürede sonlanma olasılığının yüksek olmamasının yanı sıra belirsizlik düzeyinin oldukça yüksek olduğu vurgulanıyor. Uzun süren bir savaş halinde ise ekonomik parametrelerin tümden gözden geçirilmesi gerekeceği ifade ediliyor. Türkiye ekonomisi bugüne kadar büyümede sert bir yavaşlama yaşamadan, dış dengeyi büyük ölçüde koruyarak döviz kuru kontrolü ile enflasyonla mücadele etmeye çalıştı. Düşük petrol fiyatlarının bu mücadelenin önemli bir destekçisi olduğu anlaşılıyor. Fakat yüksek enerji maliyetleri ve kalıcı savaş koşulları altında, büyüme ivmesinde düşüş ve döviz kuru düzeltmesinin kaçınılmaz hale geleceği belirtiliyor.