Türkiye Merkez Bankası Başkanı Karahan: Enflasyon, Jeopolitik Riskler ve Ekonomik Gelişmeler Işığında Kritik Bir Dönemde

TCMB Başkanı Fatih Karahan’dan Enflasyona ve Ekonomiye İlişkin Kritik Değerlendirmeler

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Başkanı Fatih Karahan, yılın ilk aylarında gıda fiyatlarının yüksek seviyede seyrettiğini vurgulayarak, devam eden Orta Doğu’daki jeopolitik gelişmelerin enflasyon görünümünde ciddi belirsizlikler oluşturduğunu bildirdi. Karahan, özellikle bu gelişmelerin enflasyon beklentilerine olumsuz yansıdığını ve gerilimlerin süresinin enflasyon için önemli bir risk unsuru olduğunu ifade etti.

Makroekonomik Gelişmeler ve Talep Kompozisyonundaki Değişiklikler

Karahan, katıldığı toplantıda sıkı para politikasının tüketim ve yatırım bileşenlerinde denge sağladığını, 2025’te tüketimin büyümeye katkısının 2023’e göre gerilerken yatırımların devam ettiğini açıkladı. Küresel ticaretteki korumacı önlemler net ihracatın katkısını negatif yapsa da genel talep kompozisyonunun sıkılaştırma öncesine kıyasla daha dengeli olduğunu belirtti. Sanayi üretiminin yılın üçüncü çeyreğinde düşüş yaşayıp ardından yatay seyrettiği; hizmet üretiminin ise belirli sektörlerde dalgalanmalar gösterdiği bilgisini verdi.

Kapsite Kullanımı, İşgücü Piyasası ve Talep Koşulları

Kapsite kullanım oranının yıl ilk çeyreğinde hafif artışla sınırlı kalıp nisanda yatay seyir izlediğini söyleyen Karahan, oranların tarihsel ortalamaların altında olduğuna dikkat çekti. İş gücü piyasasında ise manşet işsizlik oranının tedrici bir gerileme gösterdiğini; bununla birlikte atıl iş gücü ve başvuru sayılarının yüksek olduğunu belirtti. Talep tarafında altın hariç perakende satışların önceki çeyrekten daha hızlı büyüdüğü ancak kart harcamalarının yatay kalmasıyla talep ivmesinde yavaşlama olduğuna işaret etti.

Dış Ticaret, Cari Denge ve Enerji Fiyatlarının Etkileri

Nisan ayında ihracatın artarken ithalatın azaldığını bildiren Karahan, Orta Doğu’ya yapılan ihracatın kısmen toparlandığını, Afrika, AB ve Kuzey Amerika’ya ihracatın yükseldiğini aktardı. Enerji ithalatı yükselişine rağmen altın ve enerji dışındaki ithalat kalemlerinde düşüş yaşandığını, bu sayede dış ticaret açığının azaldığını vurguladı. Cari işlemler dengesi ise dış ticaret ve hizmetler kaynaklı açık artışına rağmen milli gelire oran bazında tarihsel ortalamaların altında kaldı.

Enflasyon Görünümü ve Müdahaleler

Nisan itibarıyla yıllık tüketici enflasyonunun %32,4 seviyesinde olduğunu belirten Karahan, Mayıs 2024 zirvesinden sonra enflasyonda belirgin düşüş yaşanmakla birlikte yüksek seviyelerin korunduğunu dile getirdi. Orta Doğu’daki gelişmelerin enerji fiyatları ve enflasyon üzerinde negatif arz şoklarına yol açtığını, petrol ve doğal gaz fiyatlarının artışı sebebiyle elektrik ve doğal gaz tarifelerinde güncellemeler yapıldığını açıkladı. Eşel mobil sisteminin petrol fiyatlarındaki artışların enflasyona yansımasını önemli ölçüde sınırlandırdığını aktardı.

Gıda Fiyatları ve Enflasyonun Ana Eğilimleri

Gıda fiyatlarındaki oynaklığın yılın başında enflasyon görünümünü artırdığını belirten Karahan, sebze fiyatlarının mayıs ayında başlayan düşüş trendinin gıda enflasyonunu olumlu etkileyeceğini öngördü. Yılın ilk dört ayındaki artışlarda gıda ve enerji fiyatlarının yükseldiği, buna karşın sıkı para politikasının hizmet ve temel mal gruplarında enflasyonun gerilemesini desteklediği ifade edildi.

Hizmetler, Kiralar ve Eğitim Sektöründeki Enflasyon Dinamikleri

2025 yılında hizmet enflasyonunda kira ve eğitim gibi kalemlerin yüksek katkısının öne çıkacağına işaret eden Karahan, kira piyasasındaki verilerin enflasyonda aşağı yönlü eğilimi desteklediğini açıkladı. Eğitim fiyat ayarlamalarında yapılan değişikliklerin geçmiş enflasyona bağlı endekslemeyi zayıflatarak dezenflasyon sürecini hızlandırmasının beklendiğini belirtti. Öte yandan, jeopolitik gelişmelerin ulaştırma hizmetleri fiyatları üzerindeki baskısını sürdürdüğünü dile getirdi.

Enflasyon Beklentileri ve Risk Değerlendirmesi

Karahan, enflasyon beklentilerinin arzu edilen seviyeye gerilemediğini, beklentilerin halen tahminlerin üzerinde seyrettiğini söyledi. Özellikle Orta Doğu gerilimlerinin enflasyon görünümü üzerindeki belirsizliğin sürdüğünü belirterek, jeopolitik risklerin ekonominin önündeki kritik tehlike olarak değerlendirildiğini vurguladı.