Türkiye Şiddet Haritası 2025: Marmara Bölgesi Ön Planda, Gençlerde Şiddet Artışı Endişe Verici

Türkiye Şiddet Haritası 2025 Raporu Açıklandı

Kültür Üniversitesi Adalet ve Suç Psikolojisi Araştırmaları Birimi Kurucu Direktörü Doç. Dr. Ayhan Erbay, Türkiye genelinde şiddet olaylarının yoğunluğunu ve bölgeler arasındaki farklılıkları analiz eden Türkiye Şiddet Haritası 2025 raporunun sonuçlarını paylaştı. Özellikle 12-18 yaş arasındaki çocukların pandemi döneminde izolasyon ve aile içi şiddet artışı nedeniyle toplumsal ilişkilerde zorluklar yaşadığı ifade edildi.

Gençlerin Kimlik Arayışında Aile İletişiminin Önemi

Doç. Dr. Erbay, gençlerin kimlik arayışlarını genellikle akran grupları içinde sürdürdüğünü belirterek ailelerin çocuklarıyla sağlıklı ve sürekli iletişim kurmasının kritik olduğunu vurguladı. Şiddetin önlenmesinde kısa ve uzun vadeli çözümlerin bir arada uygulanması gerektiğini ifade etti. Kısa vadede emniyet birimlerinin riskli bölgelerdeki denetimlerini artırmasının faydalı olacağı, uzun vadede ise aile ve okulların çocukların suçtan korunmasındaki temel görevlerini yerine getirmelerinin önemi öne çıktı.

Şiddet Türleri ve Mekansal Dağılım

Raporda, en sık rastlanan suç türünün yaralama olduğu, bunu cinayetlerin takip ettiği bilgisi paylaşıldı. Yaralama vakalarında kesici ve delici aletlerin, cinayetlerde ise genellikle ateşli silahların kullanıldığı bildirildi. Coğrafi açıdan incelendiğinde, Marmara Bölgesi'nin şiddetin en yoğun yaşandığı bölge olduğu, bu bölgede özellikle İstanbul'un ön planda yer aldığı belirlendi. Ayrıca, 2024-2025 karşılaştırmasında Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu bölgelerindeki suç oranlarında artış gözlemlendi.

Suçun Nüfus Yoğunluğuyla Açıklanamayan Dinamikleri

Erbay, nüfus yoğunluğunun suç oranlarını tek başına açıklamakta yetersiz kaldığını belirtti. Adana’nın Seyhan ve Yüreğir ilçeleri ile Şanlıurfa’nın Viranşehir, Siverek ve Haliliye ilçelerinde suç oranlarının diğer bölgelere kıyasla yüksek olduğu ifade edildi. Deprem sonrası artan metruk binalar ve kentsel gettolaşmanın, suçun yoğunlaştığı “sıcak noktalar” oluşmasına zemin hazırladığı aktarıldı. Bu alanlarda uyuşturucu satışının, yasa dışı silah ticaretinin ve fuhuşun daha yoğun yaşandığı vurgulandı.

Toplumsal Düzensizlik ve Sosyal Kontrol Mekanizmalarının Zayıflaması

Doç. Dr. Erbay, deprem, pandemi ve ekonomik krizlerin birleşmesiyle toplumda düzensizliğin yükseldiğini ve sosyal kontrol mekanizmalarının zayıfladığını dile getirdi. Aile, okul, mahalle, muhtarlıklar, sivil toplum ve kamu kurumlarının işlevlerinin azaldığı bu dönemin en çok genç nüfusu etkilediğinin altını çizdi. Özellikle gençlerin pandemi sürecinde evde daha fazla vakit geçirmesi ve aile içi şiddetin artması nedeniyle sosyal çevrelerinden uzaklaştıkları ve bu durumun kimlik gelişimlerini akran gruplarında sürdürmelerine yol açtığı belirtildi.

Mağduriyet Oranları ve Risk Grupları

Raporda mağduriyet açısından yaşlı ve genç nüfusun özellikle tanıdık kişilerden zarar gördüğü gözlemlendi. Yaşlıların mağduriyetinde yakın akrabalar ve komşuların, çocukların mağduriyetinde ise arkadaş çevresi ve bakım verenlerin rolü öne çıkıyor. Kadınlar söz konusu olduğunda ise mağdur olan kadınların yaklaşık %87'sinin eş, eski eş ya da birinci ve ikinci derece akrabalarından şiddet gördüğü bildirildi. Kadınlarda maruz kalınan şiddetin erkeklere kıyasla daha ölümcül boyutlarda olduğu da raporun önemli bulguları arasında yer aldı.

Okullar ve Sosyal Hizmetlerin İş Birliği Zorunluluğu

Şiddetin önlenmesi için eğitim kurumlarında öğretmenlerin öğrencilere yönelik psikolojik destekle güçlendirilmesinin gerekliliği vurgulandı. Öğretmenlerin öğrencilerdeki davranış değişikliklerini hızlıca fark edip ailelerle iletişime geçebilmesinin, şiddetin erken müdahalesinde kritik olduğu belirtildi. Ayrıca okullar ile sosyal hizmet merkezlerinin koordineli çalışması gerektiği, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın Milli Eğitim ve Gençlik Spor İl Müdürlükleri ile ortak projeler geliştirmesinin önerildiği aktarılıyor. Sosyal hizmet uzmanlarının okullarda aktif rol almasının koruyucu ve önleyici çalışmaları daha etkin hale getireceği ifade edildi.