Türkiye’de Bağımlılıkla Mücadelede Kritik Rapor: Uyuşturucu ve Teknoloji Bağımlılığı Gençleri Tehdit Ediyor

Türkiye’de Bağımlılık Sorunu ve Gündemdeki Son Rapor

İnsan Hak ve Hürriyetleri (İHH) İnsani Yardım Vakfı tarafından hazırlanan "Bağımlılıklarla Mücadelede Sivil Toplumun Rolü, Mevcut Tehditler ve Stratejik Çözüm Önerileri" başlıklı saha raporu kamuoyuna sunuldu. Program kapsamında yapılan açıklamalarda, bağımlılık sorunlarının toplumsal ve ailevi yapıyı derinden etkilediği vurgulandı.

Bağımlılık Yaşında Düşüş ve Tehlikeli Eğilimler

Raporda 2025 yılı itibarıyla uyuşturucu, bahis ve alkol başlangıç yaşının 15’ten 13’e kadar düştüğü belirtiliyor. Emniyetin NARKOLOG Projesi anket sonuçlarına göre gençlerin %74,4'ünün bağımlılık yapıcı maddeleri ilk defa arkadaş çevresinden temin ettiği, %36’sının ise merak nedeniyle madde kullanımına başladığı tespit edildi. Söz konusu maddelerin %45’i kullanıcının ev ortamında tüketilmekte olup bağımlıların %85'i aileleriyle yaşamaya devam ediyor.

Bağımlılığın Gençlerde Yarattığı Ölüm Riskleri

2024 yılında madde bağlantılı ölümlerin sayısı 427 olarak açıklanırken, ölümlerin %90’ının 35 yaş altı bireylerde gerçekleştiği bildirildi. Uyuşturucu kullanımının ciddi bir artış trendinde olduğu ifade edilirken, uyuşturucu arzının %80’inin sokak satıcıları ve denetlenmesi zor internet üzerinden sağlandığı belirtildi. Ayrıca, madde kullanımıyla daha çok 15-24 yaş aralığındaki gençlerin tanıştığı vurgulanarak bu yaş grubuna yönelik önleyici politikaların önemi dile getirildi.

Bağımlılığın Sosyal Yapıya Etkileri ve Cezaevi Verileri

İçişleri Bakanlığı Ekim 2025 verilerine göre, cezaevinde bulunan tutuklu ve hükümlülerin %40’ı uyuşturucu suçlarından dolayı ceza almış durumda. Ayrıca, ebeveynlerinden biri veya her ikisi cezaevinde bulunan çocuk sayısı 295 bin 671 olarak belirtilirken, bu çocukların önemli bir kısmının yetim ya da öksüz olduğu kaydedildi.

Alkol, Sigara ve İnternet Bağımlılığıda Artış

IPSOS’un Haziran 2025 tarihli araştırmasına göre, düzenli alkol tüketiminin 2020’de 13,8 milyon kişiden 2025 yılında 17,3 milyona yükseldiği gözlemlendi. 18 yaş üstü nüfusta alkol tüketim oranlarının %28’den %33’e çıktığı ifade edildi. Sigara kullanımında ise yaklaşık 18-19 milyon kişinin düzenli tüketici olduğu, erkeklerin yarısına yakın ve kadınların dörtte birinin sigara içtiği bildirildi.

TÜİK verileri ışığında, internet kullanımının artmasıyla birlikte özellikle internet oyunlarına bağımlılık konusu öne çıktı. Maraş ve Urfa’da yaşanan olayların ardından bağımlılık sorununa dikkat çeken Atalay, Türkiye’de yaklaşık 4 milyon aktif internet oyunu kullanıcısı olduğunu, günlük oyuncu sayısının ise yarım milyon civarında olduğunu açıkladı. Aynı zamanda, yedi popüler internet oyununda bağımlılığın yaygın olduğu ve Dünya Sağlık Örgütünün 2018’den beri oyun bağımlılığını resmi bir ruh sağlığı sorunu olarak tanıdığı belirtildi.

Bağımlılıkla Mücadelede Öneriler ve Stratejiler

Osman Atalay, bağımlılıkla mücadelede sadece Türkiye içi değil, yurt dışındaki Türk toplumlarının ve öğrencilerin de risk altında olduğunu dile getirdi. Avrupa, Kuzey Makedonya ve KKTC'deki gençlerde kumar ve uyuşturucu bağımlılığının yaygınlaştığına dikkat çekildi. Stratejik çözüm önerileri kapsamında kamu kurumları, sivil toplum kuruluşları, medya ve üniversiteler arası koordinasyonun güçlendirilmesi gerektiği vurgulandı.

Ayrıca Türkiye’de bulunan 74 bin okulla birlikte 1 milyonun üzerinde öğretmenin, 135 bini aşkın din görevlisinin bağımlılıkla mücadelede önemli bir rol üstlenebileceği ifade edildi. Özellikle ilköğretim düzeyinde toplumsal farkındalığın artırılması ve çocuklara küçük yaşlardan itibaren bağımlılıkla mücadele bilinci kazandırılması önerildi.

Katılımcılar ve İşbirliği

Toplantıya farklı sivil toplum kuruluşları, dernekler ve Yeşilay gibi bağımlılıkla mücadelede aktif çalışan kuruluşların temsilcileri katılarak raporun içeriği hakkında görüş ve önerilerde bulundular.