Türkiye’de Beta Talasemi Taşıyıcılığı %2,1: Evlilik Öncesi Tarama ile Hasta Bebek Doğumları Engelleniyor

Türkiye’de Beta Talasemi Taşıyıcılığı ve Önleme Yöntemleri

Sağlık Bakanlığı, beta talasemi olarak bilinen kalıtsal kan hastalığının Türkiye’de taşıyıcılık oranının %2,1 olduğunu açıkladı. Bu oran bazı bölgelerde %13’e kadar çıkabiliyor ve hastalığın önlenmesinde evlilik öncesi tarama programlarının önemi büyük.

Talasemi Nedir ve Nasıl Belirtiler Gösterebilir?

Talasemi, kandaki hemoglobinin yapısal bozukluğu nedeniyle kırmızı kan hücrelerinin görevini yapamaması sonucu ortaya çıkan genetik bir hastalıktır. Hastalık, sürekli yorgunluk, halsizlik ve soluk cilt gibi belirtilerle kendini gösterirken, ilerleyen vakalarda büyüme geriliği, dalak ve karaciğer büyümesi, kemik deformasyonları ve sarılık gibi ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir.

Taşıyıcılık ve Risk Faktörleri

İki ebeveynin de beta talasemi taşıyıcısı olması durumunda, doğacak çocukta hastalık riski oldukça yüksektir. Türkiye genelinde taşıyıcılık oranı %2,1 civarında olsa da bazı bölgelerde bu oran %13’e ulaşabiliyor. Bu nedenle her yıl hasta bebek doğumları yaşanabilmektedir.

Evlilik Öncesi Tarama Programı ve Genetik Danışmanlık

Sağlık Bakanlığı, 81 ilde uygulanan evlilik öncesi hemoglobinopati tarama programı ile çiftlerin evlilik öncesinde veya gebelik planlamadan önce aile hekimlerine başvurarak tarama yaptırmasını sağlıyor. Öncelikle erkekten alınan kan örneği inceleniyor, gerekirse kadın da taramaya dahil ediliyor. Her iki eşin taşıyıcı olduğu durumlarda çiftler, uzman genetik danışmanlığa yönlendiriliyor ve hasta çocuk doğumunu engellemek için takip ve destek veriliyor.

Preimplantasyon Genetik Tanı ve Sağlıklı Nesillerin Korunması

Genetik danışmanlık kapsamında ayrıca tüp bebek ve preimplantasyon genetik tanı (PGT) yöntemleri kullanılarak sağlıklı embriyo seçim imkanı sunulmaktadır. Bu uygulama ile sağlıklı nesillerin korunması ve hasta bebek doğumlarının önlenmesi hedeflenmektedir.

Talasemi Taşıyıcılığı Hakkında Önemli Bilgiler

Talaseminin bulaşıcı bir hastalık olmadığı, tamamen kalıtsal olduğu belirtiliyor. Taşıyıcı olmanın hastalık anlamına gelmediği, ancak early bilgi edinmenin gebelik sürecinde çok önemli olduğu vurgulanıyor. Sağlıklı ve bilinçli bir nesil için evlilik öncesi veya gebelik planlamadan önce aile hekimlerinden tarama ve danışmanlık hizmeti alınması öneriliyor.