Türkiye’de Çocuk Adalet Sistemi İçin Almanya ve ABD’den Model Önerileri

TBMM Komisyonunda Çocuk Adalet Sistemi İçin Uluslararası Modeller Tartışıldı

TBMM Suça Sürüklenen Çocuklara İlişkin Araştırma Komisyonu toplantısında, Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ozan Selçuk ile uzman pedagog ve sosyal çalışmacı Haluk Kaya önemli sunumlar gerçekleştirdi. Komisyon çalışmaları, AK Parti İstanbul Milletvekili Müşerref Pervin Tuba Durgut başkanlığında yürütülmekte olup, çocuk adalet sisteminin güçlendirilmesi ve sosyal hizmet politikalarının geliştirilmesi amaçlanmaktadır.

Çocukların Korunması ve Sosyal Hizmet Politikalarının Geliştirilmesi

Müşerref Pervin Tuba Durgut, toplantının açılış konuşmasında, risk altındaki çocukların korunmasına yönelik sosyal hizmetlerin ve çocuk adalet sisteminin farklı ülkelerdeki modeller ışığında incelendiğini belirtti. Durgut, komisyonun amacının yalnızca sorunları tespit etmek değil, bilimsel veriler ışığında biyopsikososyal boyutları dikkate alan, önleyici, rehabilite edici ve sürdürülebilir politika önerileri geliştirmek olduğunu vurguladı.

Ceza Ehliyet Yaşları ve ABD-Avrupa Modelleri

Doç. Dr. Ozan Selçuk, yaptığı sunumda farklı ülkelerdeki ceza ehliyet yaşları ile dikkat çekti. ABD’de bazı eyaletlerde ceza ehliyeti yaşının 6-7 gibi oldukça düşük seviyelerde olduğunu, bu durumun çocukların suç işlediğinde erken yaşta ceza sistemine dahil olmasına yol açtığını aktardı. Avrupa ülkeleri arasında ise İngiltere’de ceza ehliyet yaşının 10, Almanya’da ise 14 olarak belirlendiğini ifade etti.

Selçuk ayrıca ABD’de yaygın olan okul polisi uygulamasının suç oranlarını azaltmadığını, hatta okuldan uzaklaştırma oranlarını %21 artırdığını belirterek, bu güvenlikçi politikalara bağlı olarak çocukların adalet sistemine erken girdiğini dile getirdi. Bunun yerine, okul içi bilişsel davranışçı terapi ve sosyal beceri eğitimlerinin saldırganlık oranlarını düşürdüğünü ve rehabilitasyon sürecinde önemli olduğunu aktardı.

ABD’de uygulanan "çoklu sistem terapisi" adlı modelin suç oranlarını %30 azaltarak başarılı bir rehabilitasyon yöntemi olduğunu bildiren Selçuk, bu tür uzmanlık gerektiren eğitimlerin yaygınlaştırılmasının önemini vurguladı.

Almanya’da Ceza Sistemi Yerine Rehabilitasyona Öncelik Veriliyor

Uzman pedagog ve sosyal çalışmacı Haluk Kaya, Almanya’dan çevrimiçi katıldığı toplantıda, suça sürüklenen çocuklara yönelik yaklaşımın cezalandırmadan çok eğitsel, rehabilite edici ve sosyal hizmet odaklı olduğunu belirtti. Almanya’da gençlik daireleri (Jugendamt) ve uzman çocuk mahkemelerinin çocukları adalet sisteminden mümkün olduğunca uzak tutarak topluma yeniden kazandırmayı hedeflediğini aktardı.

Kaya, Almanya’da önceliğin çocuğun mahkeme sürecine girmemesini sağlamak olduğunu, bu amaçla savcılık, mahkemeler ve gençlik daireleri arasında işbirliğinin yoğun şekilde yürütüldüğünü ifade etti. Almanya örneğinin, çocukları kriminalize etmek yerine topluma kazandırmaya odaklanan önleyici ve eğitici adalet modeli olduğunu belirten Kaya, çocuk adalet sisteminin amacının sadece suçla mücadele değil, toplumsal barış ve gençlerin geleceğinin korunması olduğunu sözlerine ekledi.

Türkiye’de çocuk adalet sistemi reformları adına uluslararası iyi uygulama örneklerinin incelenmesi ve uyarlanması, çocukların daha etkin korunması ve rehabilitasyonu açısından kritik bir adım olarak değerlendiriliyor. Komisyonun çalışmaları sonuçlandıkça, bu alanda yeni politikaların ve uygulamaların hayata geçirilmesi beklenmektedir.