Türkiye’de Dijital Nefret Söylemi ve Gençlik Şiddeti: Yapay Zeka Destekli Araştırma Çarpıcı Sonuçlar Getirdi

Dijital Platformlarda Nefret Söyleminin Bilimsel İncelenmesi

Son dönemde Türkiye’de artış gösteren okul saldırıları ve gençlik şiddeti, dijital platformların etkisini tekrar gündeme getirdi. Bu bağlamda, Yaşar Üniversitesi’nde yürütülen kapsamlı bir bilimsel araştırma, dijital ortamlarda nefret söyleminin nasıl üretildiği ve yayıldığını somut verilerle ortaya koydu. Araştırmanın koordinatörlüğünü yapan Prof. Dr. Mehmet Gökay Özerim liderliğindeki uluslararası ekip, 3 milyondan fazla Telegram mesajını analiz ederek dijital nefretin mekanizmalarını derinlemesine inceledi.

TÜBİTAK Destekli Uluslararası Proje ve Yöntemleri

Yaşar Üniversitesi AB Mükemmeliyet Merkezi uzmanı Zeynep Elif Turgut’un da katkı sağladığı "Yapay Zeka Aracılığıyla Çevrimiçi Sosyal Ağlarda Kötü Niyetli Aktörlerin Profillenmesi ve Tespiti" başlıklı TÜBİTAK destekli proje, Türkiye, ABD ve Avrupa’dan 180 farklı Telegram grubundaki verileri temel aldı. Yapay zeka modelleri, sadece metin içeriklerinin değil, satır aralarındaki duygusal kodların da çözümlenmesiyle dijital nefret söyleminin yaratılış süreçlerine ışık tuttu.

Duygusal Manipülasyon ve Dijital Radikalleşmenin Gerçek Yüzü

Araştırmanın sonuçları, göçmen karşıtı söylemlerin rastgele oluşmadığını, tiksinti, öfke ve kaygı gibi negatif duyguları bilinçli olarak tetikleyerek toplumsal kutuplaşmayı derinleştiren bir manipülasyon stratejisi olduğunu gösteriyor. Öne çıkan veriler arasında, tiksinti duygusunun %33,4, kaygı ve beklentinin %33,2, öfkenin ise %32,4 oranında mesajlarda yer aldığı ve manipülatif içeriklerde öfkenin %10,4 daha fazla kullanıldığı yer alıyor.

Telegram’ın düşük moderasyon seviyesi, anonimlik özellikleri ve kapalı grup yapısı, dijital ortamda “duygusal yankı odaları” oluşturulmasına olanak sağlıyor. Bu durum, nefret söyleminin belli duyguları özellikle hedef alarak üretilip yayıldığını ve gençlerin dijital ortamlarda radikalleşmesine zemin hazırladığını vurguluyor.

Öneriler ve Çözüm Yolları

Prof. Dr. Mehmet Gökay Özerim, dijital nefret söylemiyle mücadelede içerik kaldırma ya da sansür politikalarının yeterli olmadığını belirtiyor. Dijital ortamlarda nefret söyleminin görünmez alanlara taşınmasının önüne geçebilmek için kalıcı çözümün medya okuryazarlığı eğitimini artırmak, gençlerin manipülatif içerikleri tanımasını sağlamak ve eleştirel düşünme becerilerini güçlendirmek olduğunu söylüyor. Bu çok boyutlu yaklaşımın eğitim kurumları, dijital platformlar ve toplumun tüm kesimleri tarafından benimsenmesi gerekiyor.

Son olarak, Türkiye’de yaşanan güncel olaylar, gençlerin dijital pazarlardaki etkilenme düzeyinin somut bir göstergesi olarak dijital nefret söylemi ve radikalleşmenin toplumsal boyutunu bir kez daha gündeme taşımaktadır.