Türkiye'de Kadınların Eğitim, İstihdam ve Şiddet Verileri: 2025 Raporunda Öne Çıkanlar

2025 TÜİK Raporu: Türkiye'deki Kadınların Demografik ve Sosyoekonomik Durumu

Türkiye İstatistik Kurumu tarafından yayımlanan 'İstatistiklerle Kadın, 2025' bültenine göre, Türkiye nüfusunun %49,98'ini kadınlar oluşturuyor ve bu oran erkeklere yakın seviyede seyrediyor. 60 yaşından itibaren kadın nüfus oranı erkeklerden fazla olurken, Türkiye’de kadınların doğuşta beklenen yaşam süresi erkeklerden 5,2 yıl daha uzun olarak kaydedildi.

Eğitim Düzeyinde Önemli İlerlemeler

2024 yılı verilerine göre, 25 yaş ve üzeri kadın nüfusun ortalama eğitim süresi 8,8 yıl olup, yükseköğretim mezunu kadınların oranı %25,2 seviyesine ulaştı. Bu süreçte, ebeveynlerin eğitim seviyesinin yükselmesiyle birlikte bireylerin eğitim düzeyinde de dikkate değer artışlar yaşandı. Özellikle annesi yükseköğretim mezunu olan kadınların %84,4'ü yükseköğretim diplomasına sahip bulunuyor.

İstihdam ve İş Gücü Katılımında Kadınların Konumu

Kadınların iş gücüne katılım oranlarının eğitim seviyesiyle doğru orantılı arttığı görüldü. Yükseköğretim mezunu kadınların %68,7’si iş gücüne katılırken, genel kadın istihdam oranı %32,5, erkeklerde ise %66,9 olarak açıklandı. Bölgesel farklılıklar gözlemlenirken, kadınların yarı zamanlı çalışma oranı %18,3 ile erkeklerden belirgin şekilde yüksek çıktı.

Siyasi ve Akademik Alandaki Kadın Temsili

2025 yılında kadın büyükelçi oranı %28,4, kadın milletvekili oranı ise %19,9 olarak kayıtlara geçti. Yükseköğretimde kadın profesör oranı ise 2024-2025 öğretim yılında %34,9’a yükseldi. Ayrıca, üst ve orta düzey yönetici pozisyonlarındaki kadın oranı %21,5'e ulaşırken, Borsa İstanbul'da kadın yönetim kurulu üyelerinin oranı da %18,3 oldu.

Aile ve Toplumsal Yaşamda Kadınların Durumu

2025 yılında resmi ilk evliliklerde kadınların ortalama evlenme yaşı 26 olarak belirlenirken, eşler arasındaki eğitim farkında kadınların %17’sinin eşlerinden daha yüksek eğitim seviyesine sahip olduğu tespit edildi. Boşanmalarda çocukların velayeti çoğunlukla annelere (%74,6) verilirken, bu durum toplumsal yapıya ilişkin önemli göstergeler sunuyor.

Yapay Zeka Kullanımında Kadın-Erkek Dengesi

İnternet kullanıcıları arasında yapay zeka kullanımı %19,2 olarak raporlandı; kadınlarda bu oran %18,8, erkeklerde ise %19,4 olarak açıklandı. En genç yaş grubu (16-24) yapay zeka kullanımında en yüksek orana sahipken, kadınların kullanım oranı bu yaş grubunda %40,5 seviyesinde gerçekleşti.

Şiddet ve Güvenlik Sorunları

Şiddete maruz kalan kadınların %28,2’si psikolojik şiddet, %18,3’ü ekonomik şiddet, %12,8’i fiziksel şiddet türlerinde zarar görürken, eğitim seviyesi arttıkça ekonomik şiddetin azaldığı, ısrarlı takip ve dijital şiddetin ise arttığı belirlendi. Kadınlara yönelik şiddetin en çok eş/eski eş ya da birlikte oldukları kişiler tarafından uygulandığı verilerde dikkat çekti.