Türkiye’de Sokak Hayvanları ile Kuduz Mücadelesinde Kritik Son Durum ve Yeni Düzenlemeler

Türkiye’de Sokak Hayvanlarının Sayısı ve Toplama Çalışmalarında Son Durum

İçişleri Bakan Danışmanı Ahmet Yavuz Karaca, yapılan kapsamlı tespitlere göre Türkiye’deki sahipsiz sokak hayvanı sayısının 15 Mart 2025 itibarıyla yaklaşık 1 milyon 250 bin civarında olduğunu açıkladı. Bu hayvanların yüzde 78’i çeşitli çalışmalar doğrultusunda toplanarak koruma altına alınmıştır.

Sokak Hayvanlarına Yönelik Yasa Değişiklikleri ve Uygulamalar

5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu’nda yapılan değişiklikler, sahipsiz sokak hayvanlarının yaşam koşullarının iyileştirilmesi ve kontrol altına alınmasına yönelik önemli adımlar içermektedir. Geçmişte uygulanan “kısırlaştır ve yerine bırak” politikası yeterince etkin bulunmayıp; yeni mevzuat ve saha uygulamaları ile hayvanların güvenliğinin sağlanması hedeflenmiştir.

Kuduz Hastalığı ve Mücadele Faaliyetleri

Sokak hayvanlarından insanlara bulaşabilen yaklaşık 300 zoonotik hastalık arasında kuduz hastalığı, ülkemizde ciddi bir sağlık riski oluşturmaktadır. Karaca’nın verdiği bilgilere göre, 2014 yılında kuduz ile temas eden kişi sayısı yaklaşık 197 bin iken, 2024 yılı itibarıyla bu rakam 500 binlere yükselmiştir. Her temas için minimum üç doz aşı uygulanmakta olup, aşı bedeli kişi başı 10 dolara denk gelmektedir. Türkiye, kuduz hastalığı açısından dünyada yüksek riskli ülkeler arasında sayılmaktadır.

Tarım ve Orman Bakanlığı, kuduzun vahşi hayata sıçraması nedeniyle mücadeleye 3,5 milyar lira harcamış; özellikle Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde çiftlik hayvanlarında da kuduz vakalarına rastlanmıştır. Sahipsiz sokak köpeklerinin bu hastalığın yayılmasında büyük rolü olduğu belirtilmiştir.

Hayvan Popülasyonu ve Doğal Yaşam Alanları

Sahipsiz sokak hayvanlarının beslenmesi amacıyla ormanlık alanlarda bırakılan gıdalar, domuzlar ve diğer yırtıcı hayvanların sayısında kayda değer artışa yol açmıştır. Bu durum, yaban hayatı dengesi üzerinde olumsuz etkiler yaratmakta ve şehir merkezlerine doğru göçlerin artmasına neden olmaktadır. Karaca, bu artışın kontrol altına alınması için kapsamlı önlemler alınması gerektiğini vurgulamıştır.

Barınak ve Doğal Yaşam Alanları Projeleri

15 Mart 2025 tarihinden itibaren 51 ilde sahipsiz hayvanlarla ilgili birlikler kurulmuş ve mevcut birliklerin tüzükleri güncellenmiştir. Bu kapsamda, barınak ve doğal yaşam alanlarının yapımı 3 ay gibi kısa bir sürede tamamlanmıştır. Türkiye genelinde, 11 milyon 668 bin metrekarelik alanda hayvan bakım evleri ve yaşam alanları hazır hale getirilmiş; ayrıca 4 milyon metrekarede inşaat çalışmaları devam etmekte ve 9 milyon 157 bin metrekarelik alanda da proje aşamasındadır. Metrekare başına ayrılan yaşam alanları 20 ile 50 arasında değişmektedir.

Sahipsiz Sokak Hayvanlarının Toplanması ve İlgili İddialar

Karaca, sahipsiz hayvanların toplanmasına yönelik çalışmaların hız kesmeden sürdüğünü, haftalık 20-25 bin olan toplama rakamlarının günümüzde 2-3 bine kadar düştüğünü ifade etti. Hedef sayının bir çoğu ilde yakalandığını belirterek, 9 büyükşehirde toplama işlemlerinin son aşamada olduğunu bildirdi. Ayrıca, sahipsiz hayvanların itlaf edilmesi gibi iddiaların gerçeği yansıtmadığını ve mevcut kanunlarda itlaf koşullarının çok açık olduğunu dile getirdi.

TBMM Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu’nda Diğer Tartışmalar

Toplantı sırasında AK Parti ile CHP, DEM ve İYİ Parti milletvekilleri arasında madencilik yasası ve hobi bahçeleri konularında tartışmalar yaşandı. Söz konusu yasal düzenlemelerle ilgili milletvekillerinin sorularını yanıtlayan yetkililer, hobi bahçelerine ilişkin yeni kısıtlamalar getirildiğini ve yasa dışı yapılara karşı cezai yaptırımların bulunduğunu paylaştılar. Mevcut süreçte bu konularla ilgili çalışmaların devam ettiği ifade edildi.