Türkiye'nin Yapay Zeka Stratejisinde Kritik Adımlar: AI Act Uyumu ve Yerli Dil Modeli Önerileri

Türkiye'nin Yapay Zeka Yarışındaki Avantajları ve Kırılganlıkları

Toplum Çalışmaları Enstitüsü tarafından hazırlanan kapsamlı rapor, Türkiye'nin yapay zeka alanında sahip olduğu avantajlar ve karşı karşıya olduğu zorlukları ayrıntılı biçimde ortaya koymaktadır. Raporda, Türkiye'nin genç nüfusu, kamu dijitalleşme kapasitesi ve savunma sanayisindeki deneyimi gibi güçlü yönleri ön plana çıkarılırken, beyin göçü, veri erişim problemleri ve yetersiz hesaplama altyapısının temel kırılganlıklar arasında yer aldığı belirtilmiştir.

Yapay Zeka Alanında Çok Katmanlı Küresel Güç Mücadelesi

Çalışma, yapay zekanın sadece teknoloji geliştirmeye indirgenemeyecek bir küresel mücadeleye dönüştüğünü vurgular. Bu mücadele; veri kontrolü, hesaplama kapasitesi, yarı iletken tedarik zincirleri, bulut altyapıları ve düzenleyici standartlar etrafında şekillenmektedir. ABD'nin piyasa odaklı, Çin'in devlet koordinasyonlu ve Avrupa Birliği’nin hak temelli yaklaşımları kıyaslanarak, Türkiye için hibrit ve uyarlanabilir bir yönetişim modelinin geliştirilmesi gerektiği ifade edilmiştir.

AI Act Uyumu ve Stratejik Politika Önerileri

Raporda, Türkiye'nin Avrupa Birliği Yapay Zeka Tüzüğü'ne (AI Act) yakın şekilde uyum sağlamasının ekonomik ve ticari açıdan büyük önemi olduğuna dikkat çekilmektedir. AI Act uyumu, sadece mevzuat yakınsaması değil, aynı zamanda Türkiye'nin ihracat kapasitesi, sanayi rekabet gücü ve küresel tedarik zincirlerindeki konumu açısından stratejik bir zorunluluk olarak değerlendirilir. Bu bağlamda, Türk Yapay Zeka Kanunu'nun hazırlanmasının yanı sıra Türkiye Yapay Zeka Kurumu, Veri Kurumu ve Kamu Yapay Zeka Genel Müdürlüğü gibi yeni kurumsal yapılar kurulması önerilmektedir.

Yerli Büyük Dil Modeli Geliştirilmesi ve Dijital Egemenlik

Raporun uzun vadeli hedefleri arasında yerli büyük dil modelleri geliştirme stratejisi yer almaktadır. Dil modellerinin sadece teknik araçlar olmaktan öte, kültürel hafıza, bilgi üretimi ve dijital kamu alanının şekillenmesinde kritik bir rol oynadığı vurgulanır. Türkçe'nin yapısal özelliklerine uygun yerli modellerin geliştirilmesinin, Türkiye'nin dijital egemenliği açısından önemli katkılar sağlayacağı belirtilmiş olup, bu adımın stratejik vizyonun uygulanmasında belirleyici olacağı ifade edilmiştir.