Uhuvvet Romanının Kayıp Metni Atatürk Kitaplığı’nda Gün Yüzüne Çıktı

Selma Rıza’nın “Uhuvvet” Romanının Keşfedilme Süreci

Atatürk Kitaplığı'nda düzenlenen bir söyleşiyle, Türk edebiyatının öncü kadın yazarlarından Selma Rıza’nın yazdığı “Uhuvvet” romanının ortaya çıkış hikayesi detaylarıyla paylaşıldı. Eser, yazarın el yazısı metninden çevirmen Nebahat Yusoğlu tarafından İletişim Yayınları için çevrilerek geniş okur kitlesiyle buluşturuldu. Söyleşide, Boğaziçi Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Fatih Altuğ da kitabın yayına hazırlanma sürecine dair önemli tespitlerde bulundu.

Atatürk Kitaplığı’nın Tarihsel ve Kültürel Önemi

Atatürk Kitaplığı, 1924 yılında kurulmuş ve koleksiyonları 1928 yılına uzanan tarihiyle Türkiye'nin modernleşme sürecinin yansıtıcısı konumundadır. Kitaplıktaki arşivlerin bir parçası olan “Uhuvvet”, yalnızca bir edebi eser değil, aynı zamanda Cumhuriyet tarihi ve kültürel hafızanın korunması açısından da büyük değer taşımaktadır. Söyleşiyi yöneten İzzet Umut Çelik, Atatürk Kitaplığı koleksiyonundaki bu eserin bulunmasının adeta bir arkeolojik keşif anlamına geldiğine vurgu yaptı.

Orijinal Metin ve Yayınlanmış Versiyon Arasındaki Farklar

Çevirmen Nebahat Yusoğlu, eserin daha önce 1999 yılında sadeleştirilmiş bir versiyonu ile yayınlandığını, ancak bu versiyonun yazarın üslubunu ve dilini tam anlamıyla yansıtmadığını ifade etti. Yusoğlu, metnin özgün ruhuna sadık kalmak için çeviri sürecinde büyük özen gösterdiğini belirtti. Bu çalışmada, Atatürk Kitaplığı'nda bulunan nüsha ile önceki sadeleştirilmiş metin arasında önemli farkların ortaya konmasının eserin değerini daha da artırdığına dikkat çekti.

Selma Rıza'nın Kayıp Romanının Yeniden Canlanışı

Doç. Dr. Fatih Altuğ, Selma Rıza’nın eserin ilk nüshasını kaybetme endişesiyle ikinci bir metin kaleme aldığını ve elimizde bulunan nüshanının bu ikinci yazım olduğunu açıkladı. 1999’da çevirisini yapan Nebil Fazıl Alsan’ın yangında hayatını kaybetmesi sonucu, o döneme ait ilk nüsha da yok olmuş oldu. Altuğ, elimizdeki metnin orijinal dil ve üslubu yansıtması nedeniyle eserin edebi değeri bakımından çok daha kıymetli olduğunu vurguladı. Altuğ ayrıca, “geriye doğru çeviri” yöntemiyle metnin eksik ve sadeleştirilmiş kısımlarının, Selma Rıza’nın özgün diline sadık kalınarak yeniden oluşturulduğunu ifade etti.

Türk Edebiyatında Kadın Yazarlığın Dönüm Noktası

1895 sonrası dönemde kadın yazarların edebiyata önemli katkılar sunduğunu belirten Altuğ, "Uhuvvet"in bu sürecin erken örneklerinden olduğunu ve Selma Rıza’nın 1894 yılında tamamladığı eseri yayınlanmadan önce görme şansını elde edemediğine işaret etti. Roman, kadın yazarlığın ve onların eserlerinin artmaya başladığı kritik bir zaman diliminde ortaya çıkmış ve Türk edebiyatında kadın romancılığında önemli bir dönüm noktası kabul edilmektedir.

Sonuç

Selma Rıza'nın “Uhuvvet” romanının Atatürk Kitaplığı'nda bulunan özgün nüshasının ortaya çıkarılması, Türk edebiyatı ve kültürel tarih açısından büyük önem taşımaktadır. Çevirmen ve akademisyenlerin katkılarıyla yapılan bu çalışma, sadece kaybolmuş bir metnin yeniden gün yüzüne çıkmasını sağlamamış, aynı zamanda Türk edebiyatında kadın yazarların rolüne dair yeni perspektifler sunmuştur.