Yapay Zeka ve Algoritmik Hakimiyet Dünya Sömürgecilik Mirasını Nasıl Derinleştiriyor?

World Decolonization Forum’da Yapay Zekanın Sömürgecilik Mirası Üzerindeki Etkileri Konuşuldu

İstanbul’da Atatürk Kültür Merkezi’nde düzenlenen World Decolonization Forum etkinliğinde, yapay zekanın küresel ölçekte güç dengesizliklerini nasıl derinleştirdiği ve algoritmik hakimiyetin dünya genelinde yeni sömürgecilik biçimlerine yol açtığı kapsamlı bir şekilde tartışıldı. Forumun ana teması, sömürgecilik mirasının günümüz dijital çağındaki yansımaları olarak öne çıktı.

Küresel Piyasalar ve Algoritmik Tahakküm

Uluslararası siyasi ekonomist Ann Pettifor, küresel piyasaların hem ABD hem Avrupa tarafından domine edildiğini ve Afrika’yı dahil olmak üzere diğer dünya bölgelerini tahakküm altına alan hiyerarşik bir yapıya dönüştüğünü vurguladı. Pettifor’un değerlendirmeleri, teknoloji ve yapay zekanın mevcut ekonomik eşitsizliklerin sürdürülmesinde merkezi bir rol oynadığını ortaya koydu.

Yapay Zeka ve Kolonyalizmin Yeni Yüzü

Cornell Üniversitesi Afrika Çalışmaları Profesörü Siba N’Zatioula Grovogui, yapay zeka ve bilgi sistemlerine ilişkin analizlerinde Avrupa merkezli teknoloji egemenliğinin Silikon Vadisi yoluyla dünya çapında yayıldığını ve bunun kendisi için büyük bir hayal kırıklığı olduğunu dile getirdi. Grovogui ayrıca Çin’in geliştirdiği yapay zeka modellerinin Afrika için alternatif ve daha az sömürücü bir yol açabileceği görüşünü paylaştı. Bu bağlamda, yapay zekanın askeri ve gözetim amaçlarına hizmet etmediği daha adil bir dünya mümkün olabilir.

İngiltere’de Sömürgecilik ve Çok Kültürlü Topluma Eleştirel Bakış

İngiliz yazar Afua Hirsch, İngiltere’nin sömürgecilik tarihini ve çok kültürlü toplum yapısına dair anlatıların yeterince sorgulanmadığını belirtti. Hirsch, birçok önemli düşünürün bilinçli olarak ana akım anlatıların dışında bırakıldığını ve kendi deneyimlerinin yazarlık yoluyla bu eksikliği gidermeye yönelttiğini ifade etti. Kişisel yaşamından esinlenerek kaleme aldığı “British” isimli eserinin, bu bağlamda genç kuşaklar için ihtiyaç duyulan bir kaynak olduğunu vurguladı.

Veri Kolonyalizmi ve Dijital Sömürgecilik

New York Eyalet Üniversitesi Oswego Kampüsü İletişim Çalışmaları Profesörü Ulises Ali Mejias, dijital teknoloji ve internet aracılığıyla ortaya çıkan yeni bir sömürgecilik modeli olarak “veri kolonyalizmi” kavramını tanımladı. Mejias, dijital platformlar ve cihazlar üzerinden üretilen verilerin, servet yaratma ve toplumsal kontrol mekanizmalarını güçlendirme amacıyla toplandığını söyledi. Ayrıca, yapay zekanın insan emeğinin yerini almak üzere tasarlandığını ve bu durumun büyük toplumsal eşitsizliklere yol açtığını belirtti.

Sivil Teknolojilerden Askeri Amaçlara Doğru Dönüşüm

Elektrik ve Bilgisayar Mühendisliği Profesörü Çetin Kaya Koç, yazılım teknolojilerinin başlangıçta sivil amaçlarla geliştirilmiş olduğunu fakat günümüzde Silikon Vadisi’nin bu teknolojileri savaş ve savunma projeleri için bir inovasyon kaynağı olarak gördüğünü açıkladı. Koç, yapay zeka ve makine öğrenme uygulamalarının tıp gibi alanlarda önemli katkılar sağlasa da, teknolojinin giderek savaş teknolojilerine dönüştüğünü ve bu gelişmenin sömürgeci projelerle paralellik taşıdığını ifade etti.