Yunanistan-Chevron Akdeniz Anlaşması Türkiye-Libya Mutabakatını İhlal Etti: Ankara Atina Arasında Gerilim Yeniden Tırmanıyor

Yunanistan-Chevron Hidrokarbon Anlaşması Akdeniz'de Yeni Kriz Yarattı

Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis’in Ankara ziyareti sonrasında, 16 Şubat’ta Amerikan enerji şirketi Chevron ile imzalanan Akdeniz’de hidrokarbon arama anlaşması, Türkiye ile Yunanistan arasında diplomatik gerilimi artırdı. Ankara, yapılan bu iş birliğinin Türkiye ile Libya arasında 2019 yılında imzalanan deniz yetkilendirme mutabakatını fiilen ihlal ettiğini belirterek güçlü bir şekilde karşı çıktı.

Chevron ile Yunanistan Arasında Devasa Arama Alanları Belirlendi

Anlaşma kapsamında, Chevron ve Yunan enerji firması HelleniQ Energy, Girit Adası ile Mora Yarımadası’nın güneyinde toplamda 47 bin kilometrekarelik bir bölgede petrol ve doğal gaz arama faaliyetleri yürütmeyi planlıyor. Söz konusu anlaşmanın Yunanistan parlamentosunda onaylanmasının ardından resmi olarak yürürlüğe girmesi bekleniyor. Başbakan Miçotakis, bu iş birliğini Yunanistan’ın hidrokarbon arama sürecinin kapsamlı bir yeniden başlaması olarak nitelendirirken, ilave adımların da geleceğinin sinyalini verdi.

Türkiye’den Hukuksuzluk ve İhlal İddiaları

Türkiye Milli Savunma Bakanlığı kaynakları, anlaşmanın uluslararası hukuka ve iyi komşuluk ilişkilerine aykırı olduğunu vurgulayarak, Yunanistan-Chevron iş birliğinin 2019 Türkiye-Libya deniz yetki alanları mutabakatını ihlal ettiğini ve bu nedenle "hukuksuz" kabul edildiğini açıkladı. Ayrıca, Türkiye’nin Libya makamlarına bu konuda gerekli desteği sağlamaya devam edeceği bildirildi. Buna karşılık Yunanistan, uluslararası hukuk çerçevesinde hareket ettiğini ve faaliyetlerinin sorgulanamayacağını savundu.

Dışişleri Bakanlığı Sessizliğinin ve Libya’nın Gelişmeleri

Öte yandan, Türkiye Dışişleri Bakanlığı veya yüksek düzey yetkililerden benzer bir açıklamanın gelmemesi, bu konudaki tepkilerin askeri kanaldan verilmesi nedeniyle dikkat çekti. Libya hükümeti ise, Trablus merkezli yetkililerden resmi bir açıklama yapmazken, anlaşmanın kapsadığı bölgelerin Libya’nın BM’ye bildirdiği deniz yetki alanlarına dahil oluşu sorunun uluslararası boyutunu güçlendiriyor. Ayrıca, Libya’daki siyasi bölünmüşlük nedeniyle Türkiye-Libya anlaşmasının Bingazi merkezli Temsilciler Meclisi tarafından onaylanmaması da çözüm sürecini zorlaştırıyor.

Doğu Akdeniz'de Artan Jeopolitik Rekabet ve Enerji Politikaları

Son on yılda Doğu Akdeniz’de Türkiye, Yunanistan, Kıbrıs Rum Kesimi, İsrail ve Mısır arasında hidrokarbon kaynakları konusunda yaşanan rekabet, Ankara ile Atina arasındaki gerilimin temel sebeplerinden biri olmuş durumda. Yunanistan’ın ABD’li Chevron gibi küresel enerji firmalarıyla iş birliğine gitmesi, Ankara tarafından bölgedeki Türkiye ve Kıbrıs Türk toplumunun dışlanması olarak algılanıyor. Türkiye ise buna karşılık Libya ile 2019’da imzaladığı deniz yetki alanları anlaşmasıyla bölgesel etkinliğini artırmaya çalışıyor.

Yunanistan-Chevron Anlaşması İle Yumuşayan Diplomatik İlişkilerde Yeni Dönem

Bu anlaşmanın, Türkiye ve Yunanistan arasında uzun süredir askıda olan diyalog sürecinin hemen ardından gelmesi diplomatik açıdan da önem taşıyor. Kiryakos Miçotakis’in 11 Şubat’taki Ankara ziyareti sırasında Cumhurbaşkanı Erdoğan ile yüksek düzeyli işbirliği toplantısı gerçekleşmiş, iki lider aralarındaki anlaşmazlıkların devam etmesine rağmen gerilimden kaçınma yönünde mesajlar vermişti. Erdoğan, Bakanlar Kurulu sonrası yaptığı açıklamada ihtilafların derinleşmesini istemediğini belirtirken, anlaşmanın doğrudan temasına girmedi.