Zoladex İlaç Krizi: Prostat ve Meme Kanseri Tedavisinde Kritik İlaca Erişim Kesildi

Prostat ve Meme Kanserinde Vazgeçilmez İlaç Piyasadan Kayboldu

Türkiye'de prostat ve meme kanseri tedavisinde önemli bir role sahip olan Zoladex isimli ilaç, birkaç aydır eczanelerde ve ecza depolarında bulunamıyor. İlacın aynı zamanda endometriozis ve yardımcı üreme tedavilerinde de kullanıldığı ve muadili olmadığı uzmanlarca aktarılıyor. Bu durum hastaların tedavi sürekliliğini riske atıyor.

İlaç Satışının Durdurulmasının Arkasında Ticari Gerekçeler Var

Sağlık sektöründeki üst düzey kaynaklardan edinilen bilgiye göre, AstraZeneca firması ticari gerekçelerle Türkiye'de Zoladex'in satışını askıya aldı. Şirket yaptığı açıklamada ise portföy yönetimi kapsamında talep ve tedavi standartlarını gözden geçirdiklerini belirtiyor.

Türkiye İlaç Kurumu’ndan Açıklama Gelmedi

Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu (TİTCK), ilaca ilişkin sorulara cevap vermekten kaçınırken, kurumun ilaçların güvenli ve etkili şekilde piyasaya sunulmasından sorumlu olduğu biliniyor. Ruhsatın 7 Kasım 2025'e kadar askıya alındığı Sağlık Bakanlığı tarafından da duyuruldu.

Türk Eczacıları Birliği: Halk Sağlığı Sorunu ve Acil Çözüm Gerekiyor

TEB Başkanı Mehmet İrfan Demirci, Zoladex ilacını arayan hastaların büyük sıkıntı yaşadığını ve ilacın depolarda bulunmadığını belirtiyor. İlacın Türkiye'deki fiyatlandırma sistemine ilaç firmaları tarafından itiraz edildiğini ve kâr görülmediği için piyasadan çekildiğini ifade ediyor. Ayrıca bu sorunun halk sağlığı boyutunun göz ardı edilemeyeceğini vurguluyor.

Zoladex Kimler Tarafından Kullanılıyor ve Satış Rakamları

Zoladex 3.9 mg ve 10.8 mg formlarında bulunuyor; aylık ve üç aylık kullanımları mevcut. TEB verilerine göre 2025 yılında yaklaşık 150 bin kutu satılan ilacı Türkiye’de yaklaşık 30 bin hastanın kullandığı tahmin ediliyor. Ancak bu, sadece kutu satış fiyatlarından elde edilen bir veri olarak değerlendiriliyor.

İlacın Bulunamaması Tedavi Süreçlerinde Sorunlar Yaratıyor

Türkiye’de ruhsatlı olmayan ilaçlar Bireysel İthalat yoluyla temin edilebilse de bu yöntem uzun, maliyetli ve hasta için zorlayıcı bir süreç. İthalat sürecinde alınan raporlar, onay işlemleri, ayrıca döviz kuru ve gümrük vergileri ile birlikte hasta ciddi ekonomik yük altına giriyor. Tek tek ithalat, binlerce hasta için uygulanabilir olmadığı gibi, erişim süreleri ise tedavinin sürekliliğini olumsuz etkiliyor.

Diğer Önemli İlaçlarda Benzer Tedarik Sorunları

AstraZeneca'nın diyabet tedavisinde kullanılan Byetta ve kalp hastalıklarında tedavi için Plendil ilaçlarında da tedarik problemleri yaşandığı bildiriliyor. Sosyal Güvenlik Kurumu geri ödeme listesinde olmayan ilaçların hastalar tarafından kendi ceplerinden yüksek fiyatlarla temin edilmesi gerekiyor.

İlaç Fiyatlandırma ve Ticari Kaygılar Krizi Derinleştiriyor

Türkiye'deki ilaç fiyatları Sağlık Bakanlığı tarafından güncel döviz kurunun çok altında belirlenirken, birçok uluslararası firma bu fiyatlandırmayı sürdürülebilir bulmuyor. AstraZeneca'nın da ticari nedenlerle ilacı çektiği iddia ediliyor. Bu durum firmaların farklı ülkelerdeki fiyatlandırma politikalarına yansıyor ve Türkiye, Çin gibi diğer pazarlarda fiyat referansı olarak kullanılıyor.

Uluslararası İlaç Firmalarının Türkiye Piyasasından Çekilme Eğilimi

Türk Eczacıları Birliği ve eczacı temsilcileri, döviz kuru bazlı fiyat güncelleme modelinin sürdürülemez olduğunu belirterek, ilaç fiyatlarının yıl içine yayılacak şekilde güncellenmesi gerektiğini ifade ediyor. Ayrıca çok uluslu şirketlerin Türkiye’den çekilme eğiliminde olduğuna dikkat çekiliyor. Ulusal ilaç sanayisinin geliştirilmesi, dışa bağımlılığın azaltılması kalıcı çözümler arasında gösteriliyor.

Uzmanlar Tedavide Sürekliliğin Sağlanmasının Zorunlu Olduğunu Vurguluyor

Türk Tabipleri Birliği Halk Sağlığı Kolu Başkanı Nasır Nesanır, kanser tedavisinde sürekliliğin hayati önemde olduğunu ve Zoladex gibi muadili olmayan ilaçların temininde yaşanan sıkıntıların doğrudan hasta sağlığını olumsuz etkilediğini söylüyor. İlaç firmalarının hayati önem taşıyan ürünleri piyasadan çekmeden önce kamu otoritelerini bilgilendirmesi gerektiğine dikkat çekiyor.

Halk Sağlığı ve İlaç Erişimi Sorunlarının Çözümü İçin Öneriler

Nesanır, muadili olmayan ilaçlar için özel fiyatlandırma politikaları, vergi düzenlemeleri ve geri ödeme mekanizmaları geliştirilmesi gerektiğini belirtiyor. İlaç erişiminin sadece ticari bir karardan ibaret olmadığı, temel bir sağlık hakkı olduğu ve sağlık sistemlerinin dayanıklılığının artırılması için devlet politikalarının bu doğrultuda oluşturulması gerektiğinin altını çiziyor.