2025’te Türkiye’de Her 10 Kişiden 4’ü Bakım Sorumlusu: İş Gücüne Katılım ve Zorluklar Detaylandı

Türkiye'de 2025 Yılı Bakım Sorumluluğu ve İş Gücüne Katılım Verileri

Türkiye İstatistik Kurumu’nun 2025 yılına ilişkin yayımladığı 'İş ve Aile Yaşamının Uyumu' bültenine göre, 18-74 yaş aralığındaki 59 milyon 127 bin kişinin %43,1’i aktif olarak bakım sorumluluğu üstlenmektedir. Bu oran erkeklerde %40,6 iken kadınlarda %45,6 olarak gerçekleşmiştir. İşgücüne katılım oranı genel olarak %58,2 seviyesinde ölçülmüş olup, bakım sorumluluğu bulunan bireylerde bu oran %60,5 iken, bakım sorumluluğu olmayanlar için %56,4 olarak kaydedilmiştir.

Bakım Sorumluluğunun Cinsiyete ve İş Gücüne Katılıma Etkileri

Kadınlar arasında bakım sorumluluğu olanların iş gücüne katılım oranı %37,8 iken, bakım sorumluluğu olmayan kadınlarda bu oran %41,7’ye yükselmektedir. Erkeklerde ise bakım sorumluluğu olanların iş gücüne katılım oranı %86 seviyesinde olup, bu oran bakım sorumluluğu taşımayan erkeklerde %70 olarak belirlenmiştir. Bu verilere göre erkeklerin iş gücüne katılım oranının kadınlara kıyasla oldukça yüksek olduğu gözlemlenmektedir.

Çocuk, Yetişkin ve Torun Bakıma Yönelik Sorumluluk Dağılımı

18-74 yaş grubundaki istihdamda olup bakım sorumluluğu taşıyan kişilerin %39’u yalnızca çocuk bakımından sorumludur. Ayrıca, sadece torun bakımından sorumlu olanlar %2,3, yalnızca yetişkin bakımı sorumluluğu olanlar ise yine %2,3 oranında belirlenmiştir. Ayrıca, çocuk ve yetişkin veya torun ve yetişkin bakımını bir arada üstlenenlerin oranı %2,1 olarak kaydedilmiştir.

Bakım Hizmetlerinden Yararlanma Durumu

15 yaş altı çocuk bakım sorumluluğu olan ve istihdam halinde bulunanların %14’ü kurumsal bakım merkezlerini kullanmakta, %1,6’sı evde ücretli bakım hizmeti almakta, %1,4’ü ise her iki bakım hizmetini birlikte kullanmaktadır. Buna karşın, bu kişilerden %83’ü profesyonel bakım hizmetlerinden yararlanmamaktadır. Yetişkin bakımı sorumluluğu olan istihdamda bulunanların %17’si evde ücretli bakımdan faydalanırken, %3,6’sı kurumsal bakım merkezlerini tercih etmektedir. Ancak %79,3’lük kesim bakım hizmeti almayı tercih etmemektedir.

Bakım Hizmeti Kullanımı ve Ortak Bakım Yöntemleri

Bakım sorumluluğu olup profesyonel bakım hizmeti kullanmayan istihdamdakilerin %50,8’i çocuk bakımını kendisi veya eşiyle birlikte yürütmektedir. Bu grubun %19,7’si çocukların kendi başlarına bakım alabileceğini belirtirken, %17,6’sı profesyonel bakım hizmetlerinin maliyetinin yüksek olduğunu ifade etmektedir. Ayrıca %5,5’i ise bakım sorumluluğunu büyükanneler, büyükbabalar veya diğer yakınlarıyla birlikte paylaşmaktadır.

Yetişkin Bakımında Profesyonel Hizmet İhtiyacı ve Engeller

Yetişkin bakımı için profesyonel hizmet kullanmayanların %72,6’sı bakıma ihtiyaç duymadığını belirtmiş, maliyet yüksekliği %17,9’luk bir grubun bu hizmetlerden uzak durmasına neden olurken, %5,3’lük kesim ise bakım hizmetlerinin erişilebilir mesafede olmamasını ya da kontenjan yokluğunu engel olarak göstermiştir.

Bakım Sorumluluğu Olanların İş ve Bakım Dengesinde Yaşadığı Zorluklar

Bakım sorumluluğu bulunan istihdamdakilerin %70,1’i iş ile bakım görevlerini bir arada yürütürken herhangi bir zorluk yaşamadığını belirtmiştir. Ancak zorluk yaşayan toplam 4 milyon 303 bin bireyin %38,4’ü uzun çalışma saatlerinin, %26,9’u zahmetli veya fiziksel olarak yorucu işlerin ve %8,9’u ise iş ile ev arasındaki mesafenin uzun olmasının zorluk oluşturduğunu dile getirmiştir. Uzun çalışma saatleri nedeniyle zorluk yaşayanların oranı erkeklerde %39,3, kadınlarda ise %36,4 olarak tespit edilmiştir.