Anayasa Mahkemesi 2025 Raporu: 64 Bin Bireysel Başvuruya 71 Bin Karar, İhlal Kararlarının Yüzde 99,7'si Uygulandı

Anayasa Mahkemesi 2025 Faaliyet Raporunda Kritik Veriler Açıklandı

Anayasa Mahkemesi (AYM) Başkanı Kadir Özkaya, 2025 yılına ait bireysel başvuru ve karar süreçlerine ilişkin kapsamlı verileri kamuoyuyla paylaştı. O yıl boyunca mahkemeye toplam 64 bin 321 bireysel başvuru yapılırken, 71 bin 175 başvuru sonuçlandırıldı; bu da başvuruları karşılama oranının %111 olarak gerçekleştiğine işaret ediyor.

Özkaya, karar verilen ihlal başvurularının 5 bin 268 olduğunu ve bu sayının içinde makul sürede yargılanma hakkı ihlalinin bulunmadığını vurguladı. Ayrıca, ihlal kararlarının icra süreçlerinin büyük oranda tamamlandığını ve halen tamamlanmamış 83 dosyanın önemli bir kısmının uygulama aşamasında olduğunu ifade etti.

Başkan Özkaya'nın Adalet Anlayışı ve Çalışma İlkeleri

Kadir Özkaya, adaletin devletin temel dayanağı olduğunu ifade ederek, Anayasa Mahkemesi'nin karar süreçlerinde uluslararası standartlar ve AİHM içtihatlarının titizlikle incelendiğini açıkladı. Başvuruların hiçbir şekilde dini, siyasi veya ideolojik kimliklerine göre ayrım yapılmaksızın objektif ve anayasal sınırlar içinde değerlendirildiğini belirtti. Bu çerçevede temel hak ve özgürlüklerin korunması ve geliştirilmesi için modern hukuk ilkelerinin uygulandığına dikkat çekti.

Bireysel Başvurularda Önceliklendirme ve Kategori Sistemi

Başkan Özkaya, bireysel başvuruların geliş sırasına göre ve "ilk gelen ilk çıkar" prensibi doğrultusunda incelendiğini, ancak önem derecesine göre yedi ayrı kategori oluşturulduğunu anlattı. Bu kategoriler arasında "Acil", "Pilot ve Öncü" ve "Çekirdek Haklar" gibi öncelikli başlıkların yer aldığını belirtti. Özellikle başvurucunun hayatı, sağlığı veya çocuğun yararına ilişkin acil durumların öncelikli ele alındığını söyledi.

Ayrıca, Mahkeme Başkanı önceliklendirme konusunda subjektif müdahalede bulunmadıklarını, raportörlerin tamamen belirlenmiş objektif kriterlerle hareket ettiğini ifade etti.

Teknoloji ve Uluslararası İşbirlikleri

1 Ekim 2025 itibarıyla bireysel başvuruların elektronik ortamda UYAP Avukat Portalı üzerinden yapılmasına başlanmasıyla, yaklaşık 6 bin 686 başvurunun bu yolla alındığı ve bunun toplam başvuruların %29'una denk geldiği duyuruldu. Bu dijitalleşme sürecinin erişilebilirliği artırdığı, hız ve şeffaflık sağladığı belirtildi.

Başkan Özkaya ayrıca Anayasa Mahkemesi’nin, 32 ülkenin yüksek mahkemesiyle iş birliği anlaşmaları imzaladığını ve uluslararası alanda eğitim, etkinlik ve akademik destek faaliyetleri yürüttüğünü açıkladı.

Genel İstatistikler ve İhlal Kararları

2012-2025 yılları arasında toplam 714 bin 774 bireysel başvuru yapıldığını, bunların %87,2'sinin karara bağlandığını belirten Özkaya, 2025 yılında karara bağlanan 5 bin 268 başvuruda ihlal kararı verildiğini kaydetti. İhlaller arasında adil yargılanma ve mülkiyet hakkı ihlallerinin en sık görülenler olduğunu ifade etti. Makul sürede yargılanma haklarının ihlalinin ise bulunmadığını söyledi.

Başkan, AYM’nin bireysel başvuru sürecinde sadece hak ihlallerini anayasal çerçevede değerlendirdiğini ve süper temyiz mahkemesi olarak görev yapmadığını vurguladı.

İhlal Kararlarının Uygulanması ve Norm Denetimi

OYüzde 99,7 oranında ihlal kararlarının yerine getirildiğini açıklayan Özkaya, bu durumun bireysel başvurunun etkili bir hak arama yolu olduğunu gösterdiğini ifade etti. Ayrıca 2025 yılında norm denetimi kapsamında 278 iptal kararı verildiğini, böylece bugüne kadar en fazla dosyanın sonuçlandırıldığı yıl olduğunu belirtti.

Anayasa Mahkemesi’nin norm denetimi ve bireysel başvuru süreçlerindeki yorumlarının uyumlu bir yapı oluşturduğunu ve temel hakların korunmasında kararlı bir şekilde görevini sürdürdüğünü dile getirdi.

Yüce Divan Yargılamaları ve Siyasi Partilere İlişkin Faaliyetler

2017’den itibaren Yüce Divan yargılamalarında toplam 12 dosyanın karara bağlandığını, 32 kişi hakkında hüküm tesis edildiğini açıklayan Özkaya, 2025 sonu itibarıyla derdest Yüce Divan dosyası kalmadığını belirtti. Siyasi partilere yönelik mali denetimler kapsamında 164 dosyanın sonuçlandırıldığını ve 5 kapatma davasının devam ettiğini bildirdi.

Evrensel Hukuk ve Objektif Yaklaşım

Anayasa Mahkemesi Başkanı Kadir Özkaya, mahkemenin kararlarında hukukun çizdiği sınırlar içinde adaletten ayrılmadan hareket ettiğini ve nihai hedefin vatandaşların devlete ve hukuka olan güvenini artırmak olduğunu vurgulayarak açıklamalarını sonlandırdı.