Bakü 1. Türkoloji Kurultayı’nın 100. Yılı: Türk Dünyasında Dil ve Kültür Birliğinin Temelleri

Bakü 1. Türkoloji Kurultayı: Türk Dünyasında Bilimsel İşbirliğinin Başlangıcı

Türk dünyasının bilimsel tarihinde kritik bir dönüm noktası olan Bakü 1. Türkoloji Kurultayı, 1926 yılında Azerbaycan’ın başkenti Bakü’de gerçekleştirilmiş ve modern Türkoloji çalışmalarının temelini atmıştır. Bu kurultay, Türk halklarının dili, tarihi, kültürü ve edebiyatına ilişkin bilimsel araştırmaların yapılandırıldığı ilk uluslararası platform olarak kabul edilmektedir.

Kurultayın Tarihsel Önemi ve Katılımcıları

20. yüzyılın başlarında Sovyetler Birliği sınırları içinde bulunan Türk halklarının dil ve kültür alanındaki sorunları bilimsel yöntemlerle ele alınan kurultay, 131 akademisyen, eğitimci ve siyasetçinin katılımıyla gerçekleşmiştir. Türkiye, Rusya, İran ve Avrupa ülkelerinden alanında uzman birçok isim, kurultayın uluslararası niteliğini güçlendirmiştir. Türkiye’den Fuat Köprülü ve İsmail Hikmet Ertaylan gibi önemli Türkologların katılımı da bu etkinliğin önemini artırmıştır.

Alfabe ve Dil Birliği Konuları

26 Şubat - 5 Mart 1926 tarihleri arasında düzenlenen kurultayda en çok tartışılan konular arasında "alfabe meselesi", "ortak edebi dil", "imla" ve "dil birliği" yer aldı. Kurultayda, Türk dünyasında ortak bir alfabe oluşturulması için özel komisyon kurulması kararı alınmış olup bu gelişme, sonraki yıllarda Türk dillerinde gerçekleştirilen alfabe reformlarına önemli katkılar sağlamıştır.

100. Yıl Kutlamaları ve Devlet Desteği

Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, Bakü 1. Türkoloji Kurultayı’nın 100. yıl dönümünün devlet seviyesinde anılması için resmi bir kararname imzalamıştır. Bu kapsamda Azerbaycan’daki ilgili kurumlar, yıl boyunca kurultayın önemini vurgulayan bilimsel ve kültürel etkinlikler organize edecektir. Bu etkinlikler, Türk dünyasının tarihi ve kültürel bağlarının güçlendirilmesine katkı sağlayacaktır.

Türkolog Prof. Dr. Okan Yeşilot'un Değerlendirmesi

Marmara Üniversitesi Kafkasya Tarihi Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Okan Yeşilot, Bakü 1. Türkoloji Kurultayı'nın Türk halkları arasında kültürel ve dil birliği arayışının ilk somut adımı olduğunu ifade etmektedir. Yeşilot, kurultayın sadece kendi döneminde değil günümüzde de etkilerini sürdürdüğünü ve özellikle alfabe reformları ve dil birliği çalışmalarını hızlandırdığını belirtmiştir.

Prof. Dr. Yeşilot, Türkiye’nin 1928’de Latin alfabesine geçişinin ve Sovyet coğrafyasındaki alfabe tartışmalarının bu kurultay sürecinin devamı niteliğinde olduğunu vurgulamış, günümüzdeki ortak alfabe ve dil birlik çalışmalarının kökeninin 1926’da gerçekleştirilen Bakü Türkoloji Kurultayı’na dayandığını ifade etmiştir. Bu bağlamda kurultay, sadece bilimsel bir toplantı olmanın ötesinde Türk dünyasının kültürel geleceğini şekillendiren tarihi bir dönüm noktası olarak kabul edilmektedir.