Etiyopya ile Eritre Arasındaki Gerilim Tırmanıyor: Afrika Boynuzu’nda Bölgesel Savaş Riski Artıyor

Etiyopya ve Eritre Arasındaki Gerilimde Kritik Eşik Aşıldı

Norveç Oslo Üniversitesi Barış ve Çatışma Çalışmaları Profesörü Kjetil Tronvoll, Etiyopya ile Eritre arasında yeniden çatışma çıkma olasılığının belirgin şekilde arttığını ifade etti. Tronvoll, bu gelişmenin Afrika Boynuzu bölgesinde istikrarı ciddi biçimde zedeleyebileceğini, üç farklı kıtadan 10 ila 15 ülkenin bu çatışmanın içine dahil olabileceğine dikkat çekti.

İki Ülke Arasındaki Tarihsel ve Güncel Çatışma Dinamikleri

Eritre’nin 1952’de Etiyopya ile birleşmesi ve ardından 1993 yılında bağımsızlığını kazanması, bölgede uzun süren çatışmaların temelini oluşturdu. 1998-2000 yıllarında yaşanan savaşta on binlerce kişi hayatını kaybederken, taraflar arasında iki dekadayı aşan gerilim dönemi yaşandı. 2018’de Etiyopya Başbakanı Abiy Ahmed'in sınır tahkimini kabul ederek ilişkilerde iyileşme sağlanması önemli bir dönüm noktasıydı.

Ancak 2020’de Tigray Halk Kurtuluş Cephesi (TPLF) ile federal güçler arasında başlayan çatışmalar ve 2022'de imzalanan Pretoria Anlaşması sonrası dahi siyasi kırılganlık devam ediyor. Özellikle Etiyopya'nın denize erişim ve liman kullanımı talepleri iki ülke arasında gerilimi tekrar artırdı.

İlişkilerde Çağrılan Uyarılar ve Diyalog Gerekliliği

Tronvoll, Kasım 2022'deki Pretoria Anlaşması sonrası Eritre'nin TPLF güçlerini tamamen ortadan kaldıramaması ve etiopya yönetiminin denize erişim konusunda sürekli hak iddiasında bulunması arasındaki bağlantıya işaret ediyor. Addis Ababa'nın Eritre'yi ülke içi isyanları desteklemekle suçlaması, ilişkilerin daha da kötüleşmesine neden oluyor.

Etiyopya'nın bu suçlamalarını resmî şikayet mektupları ile BM'ye iletmesi ve Eritre ile işbirliği iddialarını gündeme getirmesi, bölgede tansiyonun yükseldiğine dair güçlü sinyaller verdi. Tronvoll, artan sert söylemlerin ve askeri hareketliliğin tehlikeli bir duruma işaret ettiğini vurguladı.

Geniş Bölgeyi Etkileme Potansiyeli Olan Bir Çatışma Tehlikesi

Uzman, olası bir çatışmanın sadece iki ülkeden ibaret olmayıp, Afrika Boynuzu'nda birçok ülke ve uluslararası aktörü doğrudan etkileyerek geniş çaplı bölgesel bir krize dönüşebileceği uyarısında bulundu. Eritre tarafında Mısır, Somali ve Suudi Arabistan, Etiyopya tarafında ise Birleşik Arap Emirlikleri ve Somaliland gibi ülkelerin aktif rol alabileceği değerlendiriliyor. İsrail’in de bu ittifaklara destek verebileceği belirtiliyor.

Bölgesel ve uluslararası aktörlerin, gerilimin tırmanmasını önlemek amacıyla diplomatik baskıyı artırması ve tarafların dialoga ikna edilmesi gereği üzerinde duruldu. Özellikle Eritre'nin Etiyopya’nın liman kullanımına yönelik müzakerelere başlaması, Etiyopya’nın ise askeri yığınağını azaltması önemli adımlar olarak öne çıkıyor.